Τα σαγόνια των τοίχων... Τι, άραγε, τρώνε οι τοίχοι;

Μυστηριακές Οντότητες

(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)

Δεν εμπιστεύομαι τους καλλιτεχνικούς διαγωνισμούς – είτε πρόκειται για λογοτεχνία, είτε για κινηματογράφο, είτε για ζωγραφική, είτε για ποίηση, είτε για οτιδήποτε. Συνήθως οι κριτές, εκείνοι που αποφασίζουν για τη “νίκη”, είναι μια επιτροπή από πολύ συγκεκριμένα άτομα που ή εκλέγουν τον εαυτό τους γι’αυτή τη θέση, ή τους βάζει εκεί κάποια ομάδα μέσα στην οποία βρίσκονται ή με την οποία είναι φιλικοί. Υποτίθεται πως είναι ειδήμονες στο θέμα – αλλά θα μπορούσαν να υπάρξουν κι άλλοι τέτοιοι “ειδήμονες”. Και, σε τελική ανάλυση, ποιος είναι πιο ειδήμων από ποιον;

Οι αποφάσεις που παίρνουν για τον διαγωνισμό βασίζονται, κυρίως, στη δική τους ιδεολογία, ή στο ποιες ιδέες θέλουν να προωθήσουν μέσα στην κοινωνία τους. Ή βασίζονται (συγχρόνως ή μη) στο τι θέλουν να προωθήσουν στην αγορά, τι θέλουν να κάνουν να πουληθεί. Ισχυρίζονται ότι τα κριτήριά τους είναι αντικειμενικά, ότι “ξέρουν από αυτά τα πράγματα”, αλλά πόσο πραγματικά αντικειμενικοί είναι; Και πόσο καλά “ξέρουν από αυτά”; Ένα μάλλον αμφιλεγόμενο, εύκολα αμφισβητούμενο θέμα.

Σε κάποιες σπάνιες περιπτώσεις, ίσως να προσπαθούν όντως να είναι “αντικειμενικοί”. Αλλά ακόμα κι αυτή η αντικειμενικότητα πάντα πρέπει να μπαίνει μέσα σε εισαγωγικά, λόγω της φύσης του θέματος. Είναι μια υποκειμενική αντικειμενικότητα – μια αντίφαση.

Ο λόγος είναι απλός. Σε έναν διαγωνισμό τέχνης δεν είναι εύκολο να βγάλεις αντικειμενικό νικητή. Ίσως, μάλιστα, να είναι τελείως αδύνατο. Στον αθλητισμό, αντιθέτως, είναι πολύ εφικτό. Βάλε τρεις αθλητές να τρέξουν από εδώ ώς εκεί, και αμέσως βλέπεις ποιος φτάνει πρώτος, ποιος νίκησε. Ναι, μπορείς να πεις ότι κάποιος δεν ήταν σε φόρμα τότε, ή ότι κάποιος άλλος έτυχε να είναι σε περισσότερη φόρμα απ’ό,τι συνήθως. Μπορείς να αμφισβητήσεις ποιος είναι γενικά ο καλύτερος δρομέας. Αλλά δεν μπορείς να αμφισβητήσεις ποιος έφτασε πρώτος στη συγκεκριμένη διαδρομή. Αυτός είναι και ο νικητής. (Ακόμα κι εγώ, που είμαι ιδεολογικά αντίθετος στο πνεύμα του ανταγωνισμού, δεν μπορώ να το αμφισβητήσω αυτό.)

Στην τέχνη, όμως, δεν είναι το ίδιο. Βάλε τρεις καλλιτέχνες να κάνουν από ένα έργο τέχνης, και πες μας ποιο είναι το καλύτερο. Για πες μας… Ύστερα από ένα συγκεκριμένο επίπεδο καλλιτεχνικής ικανότητας, ό,τι και να πεις θα είναι υποκειμενικό. Θα είναι σαν να λες τι αρέσει σ’εσένα, όχι ποιο έργο είναι καλύτερο. Γιατί, πολύ απλά, δεν υπάρχει καλύτερο. Το “καλύτερο” στην τέχνη είναι προπαγάνδα.

Οι επιτροπές τέτοιων διαγωνισμών, είτε ενσυνείδητα το καταλαβαίνουν είτε όχι, ουσιαστικά προπαγάνδα κάνουν. Αυτός είναι και ο λόγος που ποτέ δεν εμπιστευόμουν, ούτε εμπιστεύομαι, κανενός είδους βραβείο. Δεν μου λέει τίποτα ότι ο τάδε έχει πάρει το τάδε βραβείο τέχνης. Ή, μάλλον, το μόνο που μου λέει είναι ότι, για κάποιο λόγο, ήταν αρεστός στην επιτροπή των πέντε, δέκα ατόμων που τότε έπαιρνε τις αποφάσεις. Και γι’αυτό, επίσης, προσωπικά δεν θέλω να συμμετέχω σε διαγωνισμούς. Δεν μου γεννούν την εμπιστοσύνη, και δεν μου αρέσει αυτό που κάνουν.

Το τι θα διαλέξει μια επιτροπή μάς λέει περισσότερα πράγματα για την ίδια την επιτροπή – για τα άτομα που την απαρτίζουν – παρά για το εκλεγμένο έργο τέχνης.

Είναι όπως όταν κάποιος σού πει ότι είσαι ηλίθιος. Αυτό δείχνει πιο πολλά για εκείνον – για το τι θεωρεί “ηλίθιο”, ή για το τι τον έκανε να θέλει να σε βρίσει – παρά για εσένα.

Στην εποχή της ελεύθερης πληροφορίας του Διαδικτύου, όπου δεν κάνουν πια κουμάντο μόνο οι λίγοι, οι δικτυωμένοι, και οι λεφτάδες στο ποιες ιδέες κυκλοφορούν, θα περίμενε κανείς ότι θα είχαμε οι ίδιοι βρει έναν τρόπο να εντοπίζουμε και να ξεχωρίζουμε τα έργα τέχνης που είναι για εμάς κορυφαία, όχι για ένα αμφιλεγόμενο “κονκλάβιο”· αλλά δυστυχώς, ακόμα, υστερούμε λιγάκι σ’αυτό.

Alternate link: https://www.fantastikosorizontas.gr/skiodi-paralipomena/_oute_ligo

Τον βλέπεις πώς σε βλέπει; Τον βλέπεις;

Μυστηριακές Οντότητες

Όπως είχα πει σ’ένα προηγούμενο post, στις διακοπές κάνω διακοπή, δηλαδή δεν μπαίνω στο διαδίκτυο για δέκα, δεκαπέντε μέρες. Θέλω αποτοξίνωση, θέλω κάτι διαφορετικό. Το έκανα αυτό από παλιά, και θυμάμαι τότε ότι, όταν επέστρεφα πάλι στο διαδίκτυο, έβρισκα τόσα πολλά πράγματα να με περιμένουν που δεν προλάβαινα να τα κοιτάξω.

Σήμερα, δεν συμβαίνει το ίδιο. Βασικά, συμβαίνει το αντίθετο. Δεν βρίσκω αρκετά πράγματα που να θεωρώ ότι μ’ενδιαφέρουν. Και τώρα παρακολουθώ τουλάχιστον τα τριπλάσια websites απ’ό,τι παρακολουθούσα τότε. Παρακολουθώ δεκάδες RSS feed, προσπαθώντας μέσα σ’όλα αυτά να εντοπίσει – μάταια, ορισμένες φορές – κάτι που αληθινά να αισθανθώ ότι με ενδιαφέρει. Παλιά – εν έτει 2009, ας πούμε – παρακολουθούσα τέσσερα, πέντε websites.

Παραδέχομαι ότι ίσως να φταίω, ώς έναν βαθμό, ο ίδιος. Έχω δει πολλά πλέον, έχω μεγαλώσει· δεν εντυπωσιάζομαι τόσο εύκολα. Αλλά δεν νομίζω ότι είναι μόνο αυτό. Δεν νομίζω ότι αυτό αποτελεί καν το 25% της νοσηρής κατάστασης.

Το διαδίκτυο είναι πεσμένο. Πολύ απλά, κανένας δεν ανεβάζει πια το υλικό που ανέβαινε τότε. Ούτε υπάρχει ο ίδιος ενθουσιασμός για τίποτα. Ούτε κατά διάνοια.

Ναι, κυκλοφορεί τώρα περισσότερος κόσμος στο διαδίκτυο, αναμφίβολα. Όμως ο περισσότερος κόσμος δεν συνεπάγεται περισσότερα ενδιαφέροντα πράγματα. Και, όπως φαίνεται, αυτά τα δύο είναι, ώς ένα σημείο, αντιστρόφως ανάλογα ίσως. Επικρατεί μια γενικευμένη αποτελμάτωση.

Τώρα, μπορεί ν’αφήσω το διαδίκτυο για καμιά δεκαριά μέρες ενώ δεν είμαι σε διακοπές (και λέγοντας να το αφήσω εννοώ να μην κοιτάξω τα δεκάδες feed που παρακολουθώ, όχι να μη συνδεθώ καθόλου) και μετά να βρω μόνο ένα οριακά ενδιαφέρον πράγμα... δύο... τρία. Άντε, το πολύ, τέσσερα. Και δεν είχα κοιτάξει τίποτα για δέκα μέρες. Παλιά, δέκα μέρες ήταν ένας αιώνας στο διαδίκτυο. Δεν ήξερες τι να πρωτοδείς. Αισθανόσουν ότι είχες χάσει θησαυρούς.

Δεν ισχύει πια. Ακόμα μια βαρετή βόλτα...

Όταν το πιο ενδιαφέρον που βρίσκεις είναι μαλακίες για τον κορονοϊό, τότε ξέρεις ότι εδώ κάτι δεν πάει καθόλου καλά. (Ευτυχώς που έχουμε κορονοπανούκλα για να συζητάμε κάτι οριακά ενδιαφέρον... Κατάντια.)

Και δεν είμαι ο μόνος που έχω παρατηρήσει ότι το διαδίκτυο είναι πεσμένο. Από τότε που έγινε internet of things, έγινε και internet of blings – και, ναι, το ξέρω ότι αυτή η τελευταία δεν είναι πραγματική λέξη.

Χρειάζεται απεγνωσμένα μια Διαδικτυακή Αναγέννηση. Θα γίνει ποτέ;

Τελευταία ακούω ότι έγινε ένας μικρός σάλος με δύο νέα σκίτσα του Αρκά για τις μάσκες. Ένα, δύο. (Και με πιάνει ανατριχίλα που βάζω links για το Facebook, αλλά μην είμαστε προκατειλημμένοι...)

Εντάξει, εκτός του ότι αυτά τα συγκεκριμένα δεν είναι και τίποτα το σπουδαίο ως σκίτσα ή ως αστεία, ο Αρκάς έχει σκιτσάρει στο παρελθόν κάποια πολύ πετυχημένα πράγματα – βλ. Ισοβίτης – αλλά και κάποια που δεν ήταν και τόσο πετυχημένα. Φυσικό, ύστερα από όλα αυτά που έχει φτιάξει· δεν το λέω ως μομφή.

Και είμαι σίγουρος ότι σήμερα, με αυτά τα σκίτσα για τις μάσκες, οι θιασώτες των μασκών θα έχουν αναμφίβολα καταχαρεί αφού προωθούν την προπαγάνδα τους εναντίον των... εεε... συνωμοσιολόγων, φυσικά· συνωμοσιολόγων...

Αλλά εγώ έχω να προτείνω στον κύριο Αρκά να κάνει ένα άλλο σκίτσο: Να ζωγραφίσει μια πλατεία που θα είναι γεμάτη νεκρούς, μασκοφορεμένους νεκρούς. Και παραδίπλα στην πλατεία θα στέκονται δύο ζωντανοί, μασκοφορεμένοι ζωντανοί, και ο ένας θα λέει στην άλλη: «Είδες που σ’τα έλεγα, Ευλαμπία; Οι μάσκες μάς έσωσαν!»