Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
15 / 5 / 2019

(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)

 

Στο Θρυμματισμένο Σύμπαν χρησιμοποιώ διαφόρων ειδών ονόματα για τους χαρακτήρες. Ορισμένα είναι τελείως φανταστικά (όπως Ζαώρδιλ), άλλα μοιάζουν με αυτά κάποιας ιστορικής περιόδου του κόσμου μας (πχ, πολλά από τα ονόματα στην Απολλώνια είναι Βυζαντινορωμαϊκού τύπου – Ανδρόνικος, Κορνηλία), άλλα είναι αρκετά σύγχρονα αλλά όχι ελληνικά (όπως Τζακ), άλλα είναι ελληνικά (όπως Φαίδρα), άλλα μοιάζουν ελληνικά αλλά δεν είναι πραγματικά ελληνικά (όπως Ζορδάμης), και τα λοιπά.

Αυτό το κάνω για να φανεί η γενικευμένη πολυπολιτισμική κατάσταση που υφίσταται στο Θρυμματισμένο Σύμπαν: πολλοί άνθρωποι από πολλές διαστάσεις/κόσμους αναμιγνύονται και ταξιδεύουν από το ένα μακρινό μέρος στο άλλο.

Δεν σημαίνει, όμως, ότι τα ονόματα που μοιάζουν με αυτά του δικού μας κόσμου είναι πραγματικά τα ίδια ονόματα. Απλά είναι οι καλύτερες δυνατές μεταφράσεις στα ελληνικά. Ο Ανδρόνικος στο Θρυμματισμένο Σύμπαντος δεν λέγεται Ανδρόνικος· εκεί μιλάνε διαφορετικές γλώσσες, όχι ελληνικά προφανώς – είναι άλλοι κόσμοι, άλλες πραγματικότητες – όμως το Ανδρόνικος είναι η καλύτερη δυνατή μετάφραση στα ελληνικά για αυτό το συγκεκριμένο όνομα. Όπως και το Τζακ, όπως και το Φαίδρα ή το Ιωάννα.

Και υπάρχει κάτι αντίστοιχο στον δικό μας κόσμο, το οποίο, μάλιστα, χρησιμοποιούμε πολύ συχνά. Από γλώσσα σε γλώσσα κάποια ονόματα έχει συνηθιστεί να μεταφράζονται ως άλλα ονόματα. Για παράδειγμα, αν ο Γιάννης πάει στην Αμερική θα τον λένε Τζον μάλλον. Όμως το όνομά του δεν είναι αληθινά Τζον· είναι Γιάννης. Είναι άλλο πράγμα, ουσιαστικά. Απλώς το “Τζον” μπορεί να θεωρηθεί η καλύτερη δυνατή μετάφραση του “Γιάννης”. Όπως το “Γκας” θεωρείται η καλύτερη δυνατή μετάφραση του ονόματός μου – Κώστας – για κάποιο μυστηριώδη λόγο. Αλλά δεν με λένε Γκας. Οκέι, μάδερφακερ;

Το ίδιο θα σου έλεγε και κάποιος από το Θρυμματισμένο Σύμπαν. Όμως, στα ελληνικά, αυτές είναι οι καλύτερες δυνατές μεταφράσεις των ονομάτων τους. Εκτός από τα τελείως “φανταστικά” που μένουν αμετάφραστα (όπως Φέκταρελ) ή εξελληνίζονται (όπως Ζορδάμης).

 

 

Επίσης . . .

Γιατί Δεν μας Αρέσει η Παράδοσή μας;


Οι συγγραφείς φανταστικής λογοτεχνίας, στην Ελλάδα, έχουν αρκετές φορές κατηγορηθεί από διάφορους ότι δεν τους αρέσει η ελληνική παράδοση, ότι δεν τη χρησιμοποιούν μέσα στις ιστορίες τους αλλά χρησιμοποιούν την «ξένη» παράδοση.

Ή, μάλλον, αυτό είναι αρκετά γενικό· δεν ισχύει για όλους τους συγγραφείς φαντασίας στην Ελλάδα. Υπάρχουν και ορισμένοι που, φανατικά μάλιστα, γράφουν ιστορίες με έντονη βάση στην ελληνική παράδοση. Αλλά το κάνουν μόνο ορισμένοι, και καλό είναι αφού τους αρέσει. Όμως δεν το κάνουν όλοι, και όσοι δεν το κάνουν έχουν συχνά μπει στο στόχαστρο. Έχουν ακουστεί διάφορα άσχημα λόγια, ότι δεν είναι «αρκετά ελληνικά» αυτά που γράφουν, ότι «δεν τους αρέσει η Ελλάδα», ότι «είναι ξενόφερτη η θεματολογία τους», και παρόμοια μαργαριτάρια.

Κάποιοι φαίνεται να νομίζουν ότι, αν είσαι Έλληνας, πρέπει συνέχεια να γράφεις για τον Δία και τον Ηρακλή, για την Ελληνική Επανάσταση, ή για την καταστροφή της Σμύρνης· για τη Χούντα, για τον Εμφύλιο, ή για την Αντίσταση. Οτιδήποτε άλλο απαγορεύεται! Αν είσαι Έλληνας. Αν είσαι ξένος, εντάξει, όλα καλά· γράψε ό,τι γουστάρεις, βρε αδελφέ. Αλλά, αν είσαι Έλληνας, πρέπει να έχεις περιορισμένη θεματολογία. Για κάποιο μυστηριώδη λόγο.

Αυτό, βέβαια, πάει κόντρα στη νοοτροπία της φανταστικής λογοτεχνίας που – όπως το βλέπω εγώ, τουλάχιστον – είναι να εξερευνάς συνεχώς καινούργια πράγματα και καινούργιες ιδέες.

Εννοείται πως είναι προκατειλημμένο και κακόηθες να κατηγορεί κανείς τους συγγραφείς φαντασίας ότι αυτά που γράφουν «δεν είναι αρκετά ελληνικά», όμως κανείς δεν φαίνεται να αναρωτιέται γιατί αυτοί οι συγγραφείς δεν χρησιμοποιούν την ελληνική παράδοση στη λογοτεχνία τους.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Ιουλίου (21/7)


αμφιλεγόμενα κινούμενα σχέδια, και The New Northland (του Louis Pope Gratacap – 1915), και Jasmine Becket-Griffith & David Van Gough (παραμυθένια, νεκροσουρεαλιστική τέχνη), και ελληνικοί μύθοι σε ταινίες, και The Cube (του Jim Henson – 1969), και η λεηλασία της επιστημονικής φαντασίας (από τους σύγχρονους τεχνολογικούς γίγαντες), και The Cosmic Dope (φιλμ ΕΦ μικρού μήκους), και Δαιμονικά, Χίμαιρες, & το Γκροτέσκο στη Γαλλική Γοτθική Γλυπτική, και το Ατελιέ Heinrichs & Bachmann (εξώφυλλα για βιβλία φαντασίας: ’60–’80), και Clifford D. Simak (μυθιστορήματα ηρωικής φαντασίας), και Bob Peak (τέχνη από την ταινία Excalibur), και Sweets to the Sweet (ο Robert Bloch στην οθόνη), και Richard Powers (ψυχεδελικοσουρεαλιστική τέχνη εξώφυλλων φαντασίας), και: ακόμα περισσότερα στο LinX...

 

Η Πολιτική της Φανταστικής Λογοτεχνίας


Η φανταστική λογοτεχνία είναι γεμάτη μονάρχες, ευγενείς, και αριστοκρατία. Το ίδιο (παραδόξως;) ισχύει και για την επιστημονική φαντασία (ή, μήπως, θα έπρεπε απλά να την πούμε φαντασία στο διάστημα;), όπως στο Dune του Herbert, ή, για ένα ακόμα πιο παλιό παράδειγμα, όπως στο Princess of Mars και τις συνέχειές του, του Burroughs. Σε όλα αυτά τα βιβλία έχουμε βασιλιάδες και βασίλισσες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες, και κάθε είδους τρελό ή ηρωικό αριστοκράτη.

Πολλοί έχουν – εύλογα, ίσως – αναρωτηθεί γιατί. Γιατί, βρε παιδιά, τόση αριστοκρατία στη φανταστική λογοτεχνία; Γιατί ένα τέτοιο ξεπερασμένο πολιτικό σύστημα;

Για το Dune, συγκεκριμένα, είχα διαβάσει κάποιον να σχολιάζει ότι η κοινωνία του είναι «οπισθοδρομική». Και ίσως όντως να είναι... Δηλαδή, αναλογιστείτε: αυτοί οι άνθρωποι ταξιδεύουν στο διάστημα, αλλά ακόμα έχουν δούκες και βαρόνους; Δεν έχουν αντιληφτεί την έννοια της δημοκρατίας; Μαλάκες είναι;

Δε νομίζω, όμως, ότι όσοι σκέφτονται έτσι σκέφτονται σωστά ακριβώς. Η φανταστική λογοτεχνία (περιλαμβάνοντας και αυτή που είναι στο διάστημα, ή σε άλλους πλανήτες) δεν υποτίθεται ότι είναι για να σχολιάσει την κοινωνία, ή για να μεταδώσει κοινωνικές ή πολιτικές αξίες. Ανέκαθεν ο σκοπός της φανταστικής λογοτεχνίας ήταν να μας κάνει να βιώσουμε συναρπαστικές περιπέτειες σε μαγευτικούς κόσμους.

Και δεν μπορείς να το κάνεις αυτό με δημοκρατικό πολίτευμα, ρε άνθρωπε; Γιατί;

[Συνέχισε να διαβάζεις]