Έτυχε να ρίξω μια ματιά στα στατιστικά των βιβλίων μου στο Goodreads (πράγμα που γενικά δεν κάνω γιατί δεν θέλω να επηρεάζομαι από κανέναν και τίποτα) και δεν μπόρεσα παρά να παρατηρήσω ότι αυτά τα στατιστικά, ουσιαστικά, σε παραπλανούν σχετικά με το ποια είναι τα πιο δημοφιλή βιβλία μου. Καταλαβαίνω ότι αυτό δεν είναι κανένα τρομερό ζήτημα – άλλωστε, ο καθένας μπορεί να έρθει στο website μου και να κατεβάσει και να διαβάσει όποιο βιβλίο μου θέλει, δωρεάν και όμορφα. Όμως το Goodreads σε παραπλανά. Έχει τους Πτεράργυρους ως το πιο πολυδιαβασμένο βιβλίο μου, πράγμα μου είμαι σίγουρος ότι δεν αληθεύει. Οι Πτεράργυροι κυκλοφόρησαν σε χάρτινη μορφή και οι πωλήσεις που έκαναν δεν ήταν και τόσο μεγάλες (περισσότερα γι’αυτές τις εκδόσεις έχω αναφέρει αλλού και θα αναφέρω και στο μέλλον, όχι εδώ). Αντιθέτως, άλλα βιβλία μου έχουν πάρα πολλά downloads, κατεβαίνουν συνέχεια από το site μου.

Εντάξει, εδώ μπορείς να πεις ότι τα downloads είναι δωρεάν, οπότε ο άλλος το κατεβάζει και δεν το διαβάζει. Από την άλλη, όμως, και η πώληση ενός βιβλίου δεν σημαίνει απαραιτήτως και ανάγνωση του βιβλίου – το ξέρω από προσωπική πείρα (έχω δεκάδες χάρτινα βιβλία που δεν έχω ακόμα διαβάσει, και ίσως ποτέ να μην τα διαβάσω). Ας υποθέσουμε, όμως, ότι το 80% των πωλήσεων σε αυτή την περίπτωση σημαίνει και ανάγνωση. Κι ας υποθέσουμε ότι στα downloads, το 20% σημαίνει ανάγνωση.

Ακόμα κι έτσι, πάλι οι Πτεράργυροι δεν βγαίνουν ως το πιο πολυδιαβασμένο βιβλίο μου... (Ναι, στην Ελλάδα οι πωλήσεις των βιβλίων, ειδικά σε μη-mainstream είδη, είναι οικτρές, όπως όλοι ξέρουμε. Δυστυχώς. Κι αυτά τον καλό καιρό, προ Κρίσης, προ κορονοπανούκλας.)

Μετά από τους Πτεράργυρους, ένα από τα πιο πρόσφατα βιβλία μου που έρχεται επάνω στο Goodreads είναι το Τραγούδι της Ψυχής. Δεν αμφιβάλλω ότι μπορεί να έχει διαβαστεί, αλλά αμφιβάλλω ότι έχει πραγματικά διαβαστεί περισσότερο από άλλα βιβλία του Θρυμματισμένου Σύμπαντος. Για την ακρίβεια, αν με ρωτούσες θα σου έλεγα ότι μάλλον έχει διαβαστεί λιγότερο από άλλα βιβλία του Θρυμματισμένου Σύμπαντος. Πώς το ξέρω; Από τα downloads, και από το γεγονός ότι, για παράδειγμα, έχει τύχει άνθρωποι να μου πουν ότι διάβασαν, πχ, κάποιο άλλο βιβλίο.

Ύστερα από τους Πτεράργυρους και το Τραγούδι της Ψυχής έρχονται κάποια παλιά βιβλία του Άρμπεναρκ, σύμφωνα με το Goodreads. ΟΚ, αυτά ίσως και να έχουν κάποιο φυσικό κοινό λόγω παλαιότητας. Δεν μπορώ να ξέρω. Ορισμένες φορές τα βλέπω να κατεβαίνουν σαν τρελά από το site μου· άλλες φορές εξαφανίζονται τελείως από τη λίστα. Έχουν κάποια κίνηση, σίγουρα.

Αλλά όλο αυτό είναι ένα παράδειγμα τού πώς μπορείς να παραπλανηθείς από τα social media. Η δική μου περίπτωση δεν είναι και τόσο σημαντική. Είτε νομίσει κάποιος ότι οι Πτεράργυροι είναι το πιο δημοφιλές βιβλίο μου (πράγμα που σίγουρα δεν ισχύει) είτε όχι, μικρή σημασία έχει. Υπάρχουν, όμως, και θέματα που είναι πιο σημαντικά, και γι’αυτό δεν πρέπει να είσαι ευκολόπιστος.

Η φύση των social media είναι τέτοια που, αν μερικοί άνθρωποι έρθουν και κάνουν like (ή οτιδήποτε αντίστοιχο) σε ένα πράγμα (για οποιαδήποτε σκοπιμότητα, ή επειδή απλά έχουν προσελκυστεί προς αυτό με κάποιο τρόπο), αμέσως νομίζεις ότι είναι δημοφιλές, ότι είναι πιο σημαντικό, ότι είναι σωστό, και τα λοιπά και τα λοιπά. Γιατί έχουμε ως άνθρωποι τη σφαλερή εντύπωση ότι όπου βλέπεις πολλούς κάτι καλό γίνεται. Κατά πρώτον, αυτό δεν είναι πάντα αληθές, ούτως ή άλλως (ίσως να βλέπεις πολλούς αλλά κάτι φριχτό να γίνεται). Κατά δεύτερον, τα social media μπορούν να σε παραπλανήσουν έτσι που να νομίζεις ότι κάτι είναι πιο δημοφιλές από κάτι άλλο χωρίς αυτό να αληθεύει.

Εκτός των άλλων, στα social media παίζει προπαγάνδα και πολλές προκαταλήψεις. Για παράδειγμα, μία γενική προκατάληψη του ελληνικού Goodreads, απ’ό,τι έχω καταλάβει, είναι προς τα χάρτινα βιβλία σε αντίθεση με τα ηλεκτρονικά βιβλία. Πολύ απλά, περισσότερο θέλουν να προωθούν τα χάρτινα... για κάποιο λόγο – ίσως οικονομικό. Και μιλάω γι’αυτό αγνοώντας διάφορα άλλα πολύ άσχημα πράγματα που έχω παρατηρήσει στο Goodreads.

Σκέψου ότι αυτό γίνεται σε πολλαπλάσιο βαθμό σε όλα τα social media και ειδικά για θέματα που θεωρούνται σημαντικά, όπως κορονοϊός, ελληνοτουρκικό, και τα λοιπά. Μην πιστεύεις τίποτα.

*

Όχι άμεσα σχετιζόμενο με το θέμα, αλλά παράπλευρο σχετικά με την τριλογία Οι Εξόριστοι της Σερανβέλ, το πρώτο βιβλίο της οποίας είναι οι Πτεράργυροι.

Τώρα που τελειώνω με τον 2^ο κύκλο του Θρυμματισμένου Σύμπαντος και δεν θα ανεβάζω πια καινούργια βιβλία για κάποια χρόνια, σκέφτομαι, μέσα στον επόμενο χρόνο, να ανεβάσω σε ηλεκτρονική μορφή όλα τα βιβλία των Εξόριστων της Σερανβέλ. Μόνο σε pdf, όμως· πραγματικά δεν αισθάνομαι παρακινημένος να κάνω τον κόπο να τα μετατρέψω σε epub και mobi. Αρκετά λεφτά και χρόνο μού έχουν φάει αυτά τα βιβλία.

Οι δωρεές πάντα ευπρόσδεκτες.

Οι μη-συμβατικοί συγγραφείς δεν είναι ανάγκη να μη βγάζουν φράγκο σ’αυτή τη χώρα. Και εσύ – ναι, ΕΣΥ· η δράση σου είναι πιο σημαντική απ’ό,τι ίσως να νομίζεις – μπορείς να το αλλάξεις αυτό. Αν θέλεις.