Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
23 / 5 / 2020

(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)

 

Η σειρά κινουμένων σχεδίων Masters of the Universe – επίσης γνωστή ως He-Man – ήταν μια σειρά φτιαγμένη από τη Mattel για να υποβοηθήσει στο να πουληθούν κουκλάκια που απεικόνιζαν πολεμιστές και τέρατα. Ήταν ένα καθαρά καπιταλιστικό κόλπο, μπορείς να πεις, για εμπορικούς λόγους.

Όμως πολλοί εξακολουθούν να θυμούνται αυτή τη σειρά, πράγμα το οποίο άνετα βλέπεις στο Διαδίκτυο από το πλήθος των εικόνων που κυκλοφορούν με τον Χι-Μαν, τους εχθρούς του, και τους φίλους του. Η σειρά δεν έχει ξεχαστεί. Αν μη τι άλλο, έχει πλέον αναβιβαστεί στο επίπεδο του καλτ.

Κι αυτό ίσως να μην είναι τυχαίο.

Ναι, ξέρω, έχει πολλά άσχημα, ορισμένα από τα οποία είναι: ότι κανένας ποτέ δεν σκοτώνεται παρότι γίνονται δεκάδες μάχες· ότι δίνεται συνήθως η εύκολη λύση της γροθιάς ενός υπερανθρώπου· ότι οι πλοκές είναι απλοϊκές, έως και ανόητες μερικές φορές· ότι, στο τέλος κάθε επεισοδίου, έχει εκείνα τα αστεία ηθικά διδάγματα.

Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η σειρά υποτίθεται πως είναι παιδική. Σε παιδικές σειρές δεν έχουμε θανάτους και οι πλοκές δεν μπορεί να είναι και τόσο σπουδαίες. Επίσης, έχουμε ηθικά διδάγματα – δυστυχώς (“παιδιά, γι’αυτό δεν πρέπει ποτέ να εμπιστεύεστε τους αγνώστους!” “παιδιά, πάντα να δίνετε μια δεύτερη ευκαιρία στους άλλους”· “ποτέ να μη λέτε ψέματα, γιατί μπορεί να μπλέξετε άσχημα!” κτλ κτλ).

Το γεγονός ότι μπορούν και μεγαλύτεροι να παρακολουθήσουν τη σειρά και να την απολαύσουν είναι, όμως, αξιοσημείωτο. Πάω στοίχημα, μάλιστα, πως πλέον κυρίως μεγαλύτεροι είναι που βλέπουν αυτή τη σειρά.

Οι πλοκές είναι όντως απλοϊκές, αλλά μέσα σε 20 λεπτά που είναι το κάθε επεισόδιο, τι πλοκές να περιμένεις; Ειδικά από τη στιγμή που πρέπει να είναι αυτοτελείς… Είναι πολύ δύσκολο να έχεις καλύτερες πλοκές μέσα σε τόσο λίγο χρόνο. Εξαίρεση ίσως να αποτελεί η σειρά Thundarr the Barbarian που, για τον λίγο χρόνο (20’ πάλι), οι ιστορίες είναι αξιοσημείωτα καλές.

Κατά τα άλλα, το Masters of the Universe περιλαμβάνει διάφορα παράξενα σκηνικά και ευφάνταστες ιδέες που νομίζω πως μπορεί περισσότερο να εκτιμήσει ένας μεγαλύτερος παρά ένα παιδί. Συνδυάζει πάρα πολλά στοιχεία με τρόπο που σήμερα δεν συμβαίνει παρά μόνο σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις. Συνδυάζει μύθους, μαγεία, παραδοξότητες, παράξενη τεχνολογία, άλλες διαστάσεις, άλλους πλανήτες, ασυνήθιστα σκάφη και τεχνουργήματα, εφιαλτικά όντα – πραγματικά, ό,τι μπορείς να φανταστείς. Καθόλου άσχημα για μια παιδική (;) σειρά.

Επίσης, έχει κανείς προσέξει τους αρχετυπικούς συμβολισμούς στο Masters of the Universe; Ο Πρίγκιπας Άνταμ είναι ο Απλός Άνθρωπος που, μέσω ενός μαγικού στοιχείου (του ξίφους του και της Δύναμης του Γκρέισκαλ), μεταμορφώνεται στον Υπερβατικό Άνθρωπο, στον Χι-Μαν. Και ο Χι-Μαν δεν είναι απλά ένας τυχαίος ζούπερμαν· μοιάζει πολύ περισσότερο με τον αρχετυπικό ιππότη. Κατά πρώτον, είναι το σπαθί, που θυμίζει φυσικά το Εξκάλιμπερ και παρόμοια μαγικά σπαθιά. Κατά δεύτερον, παρατήρησε το σύμβολο στο στήθος του Χι-Μαν. Είναι ένας σταυρός. Ο κλασικός σταυρός των ιπποτών. Κανονικά, ένα τέτοιο σύμβολο δεν θα έπρεπε να έχει καμια θέση σ’έναν άλλο πλανήτη, μακριά από τη Γη. Όμως ο Χι-Μαν το έχει επάνω του. Είναι καθαρά συμβολικό.

Ο Χι-Μαν δείχνει τον απλό άνθρωπο που, μέσω υπερβατικής βοήθειας (όπως η πίστη, η μαγεία, ή οτιδήποτε άλλο), μεταμορφώνεται στον υπερβατικό άνθρωπο. Ακόμα ένα κλασικό concept, που υπάρχει παντού στον μυστικισμό και στις ιπποτικές παραδώσεις.

Επίσης, ο Σκέλετορ δεν είναι ένας οποιοσδήποτε κακός. Είναι ο Θάνατος, ουσιαστικά. Κοίτα τον πώς είναι. Μια κουκούλα κι ένα κρανίο μέσα. Μόνο το δρεπάνι τού λείπει. Αντί γι’αυτό, έχει το ραβδί του.

Ο Σκέλετορ – ο Θάνατος – είναι ο αιώνιος αντίπαλος του ιππότη. Θυμάσαι την 7η Σφραγίδα; Ο ιππότης πολεμά τον θάνατο, ξανά και ξανά. Ο Θάνατος δεν μπορεί να ηττηθεί· σαν τον Σκέλετορ παρουσιάζεται συνεχώς ως το αντίπαλο δέος.

Ο Ιππότης πάντα αντιμετωπίζει τον Θάνατο, και πρέπει να τον υπερνικά.

Ο Σκέλετορ κρατά ένα ραβδί που στην κορυφή του έχει το κρανίο ενός κριαριού – κλασικό σατανικό σύμβολο του Κακού.

Και πολλοί από τους υπόλοιπους χαρακτήρες της σειράς μοιάζουν επίσης με αρχετυπικές φιγούρες. Αλλά όχι τόσο όσο ο Χι-Μαν και ο Σκέλετορ.

Τελευταία (το 2000) είχαν βγάλει ακόμα μια σειρά με τον Χι-Μαν, πιο σύγχρονη από την παλιά. Αλλά δεν ήταν καλή. Δεν έχει την ίδια χάρη με την παλιά, γιατί επιχειρεί να πάρει τον εαυτό της πιο σοβαρά, ενώ η παλιά σειρά δεν παίρνει τον εαυτό της σοβαρά. Το ξέρεις ότι είναι ένα παραμύθι· δεν περιμένεις τίποτα πιο “ψαγμένο”. Τέτοιου είδος θεματολογίες απλά χαλάνε όταν προσπαθείς να τις κάνεις πιο ψαγμένες, διότι είναι, στη βάση τους, παραμύθια. Δεν μπορούν να σταθούν αλλιώς. Ωστόσο, από αυτό το παραμύθι λαμβάνεις κάτι πολύ ευφάνταστο και ψυχαγωγικό. Παρότι απλοϊκό, δεν είναι χαζό. Κι αυτό δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί.

Πάρε για παράδειγμα άλλες σειρές κινουμένων σχεδίων, πιο παλιές και πιο σύγχρονες, και θα καταλάβεις τι εννοώ.

 

 

Επίσης . . .

Η Ψυχεδελική Παράδοση στη Φανταστική Λογοτεχνία


Πριν από κάποιο καιρό, είχα γράφει ότι η φανταστική λογοτεχνία είναι αρκετά βασισμένη στη ρομαντική παράδοση. Αλλά, φυσικά, δεν είναι βασισμένη μόνο σ’αυτήν. Είναι εξίσου βασισμένη και στην ψυχεδελική παράδοση.

Όταν πολύς κόσμος ακούει για «ψυχεδελική παράδοση», συνήθως σκέφτεται δύο πράγματα – ή, ίσως, τρία. Το πρώτο είναι το ψυχεδελικό ρεύμα του ’60, με τους χίπηδες, τη ροκ μουσική, και όλα τα σχετικά. Το δεύτερο είναι τα ναρκωτικά – γενικά κι αόριστα – όπως έχει καταντήσει να ονομάζονται συλλήβδην όλες οι ψυχοτρόπες ουσίες. Αυτοί που σκέφτονται το πρώτο είθισται να το σκέφτονται με κάπως καλό τρόπο. Αυτοί που σκέφτονται το δεύτερο είθισται να το σκέφτονται ως κάτι το κακό. Τίποτα από τα δύο δεν είναι αλήθεια, ακριβώς· και τα δύο βασίζονται σε προκαταλήψεις.

Το τρίτο που μπορεί να σκέφτονται κάποιοι (πιο «ψαγμένοι») είναι η παράδοση του σαμανισμού, που ναι μεν υπάρχει και στα βιβλία του Καστανέντα αλλά είναι, ουσιαστικά, πολύ αρχαία παράδοση. Υπήρχε ακόμα και στην αρχαία Ελλάδα, φυσικά. (Τι νομίζετε ότι έκαναν στο Μαντείο των Δελφών; Έπαιζαν τάβλι;)

Η φανταστική λογοτεχνία, όσον αφορά την ψυχεδελική παράδοση, δεν βασίζεται σε κάτι συγκεκριμένο από αυτά. Βασίζεται σε όλα συγχρόνως, και σε ακόμα περισσότερα, αν το παρατηρήσεις λίγο στο βάθος – αλλά, δυστυχώς, οι πιο πολλοί δεν το παρατηρούν. Αυτό είναι ένα στοιχείο της φανταστικής λογοτεχνίας που, αν και πολύ βασικό, συχνά παραβλέπεται, ή περνά παράπλευρα χωρίς ιδιαίτερο σχολιασμό.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Νοεμβρίου (4/11)


RIP Patrick Stewart (X-Men, Star Trek, & άλλα) — RævJäger (μουσική: dungeon synth, ατμοσφαιρική, μελωδική) — Syd Mead (φουτουριστικοί πίνακες ) — Marigold Santos (σουρεαλιστική, ψυχεδελική τέχνη) — Οι αντιδράσεις στη διακοπή του AO3 — Συμπαντικός Τρόμος (Cosmic Horror) — Ταινίες με μάγισσες — Βαμπίρ του διαστήματος — MAME32 Plus! Plus! (παλιά, κλασικά Arcade) — Ζωγραφική φαντασίας στο heavy metal — Salvator Rosa (τέχνη) — Gray Morrow (κι άλλη τέχνη) — A. E. Van Vogt (σε κόμιξ) — Real-ESRGAN-ncnn-vulkan (μηχανή τεχνητής νοημοσύνης για μεγέθυνση εικόνων) — Πολλά ακόμα καταφτάνουν στο LinX

 

Περί Γραφής: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα, Ξανά


Αυτό το άρθρο είναι συνέχεια του προηγούμενου: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα. Εν μέρει, μου έδωσε έμπνευση να το γράψω κάποιος που ανέφερε κάτι σε ένα από τα σόσιαλ μύδια. Και λέω εν μέρει γιατί δεν χρειάζομαι ποτέ και πολλή έμπνευση για να γράψω για τη στίξη. Έχω μια σχέση αγάπης-μίσους μαζί της. Ξεκίνησα να γράφω ως τελείως άσχετος με τη στίξη, μην έχοντας ιδέα ποια θα μπορούσε ποτέ να ήταν η χρήση της άνω τελείας: ίσως ακόμα και του κόμματος. Έφτασα σε σημείο να νομίζω ότι έβαζα σωστά τη στίξη, αλλά απλά το νόμιζα μόνο. Και κατέληξα να συμπεράνω πόσο ανόητος είσαι όταν νομίζεις ότι «ξέρεις» τη χρήση της στίξης, και πόσο υποκειμενική μπορεί να είναι η στίξη. Αλλά όχι και στα πάντα. Υπάρχουν κι ορισμένα σταθερά πράγματα. Και υπάρχει και μια κάποια... αισθητική. Ναι, αισθητική.

Έτσι, γράφουμε τώρα συνέχεια του προηγούμενου άρθρου γιατί, πολύ απλά, το θεωρώ ενδιαφέρον να γράψω συνέχεια. Και έχει νόημα. Ακολουθήστε με...

Σχετικά με την παύλα μπορεί να υπάρξει ένα ερώτημα: Γιατί να μην κολλά επάνω στις λέξεις; Να, για παράδειγμα, δες τι γίνεται με όλα τα άλλα σημεία στίξης: κολλάνε επάνω στις λέξεις. Η παύλα γιατί να μην κολλά; Στο πηγάδι κατούρησε;

Το θέμα είναι το εξής: όλα τα άλλα σημεία στίξης (εκτός, ίσως, από το θαυμαστικό) είναι αρκετά παλιά. Η παύλα – εκτός αν κάνω τρομερό λάθος – είναι πιο πρόσφατη. Δεν υπήρχε παλιά. Και, παρότι ουσιαστικά συντακτικό σημείο στίξης (όχι σχολιαστικό, όπως το θαυμαστικό), είναι κάπως ιδιαίτερο, και έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Ακόμα και σαν να ήταν σχολιαστικό!

Η παύλα, σε κάποια κείμενα, μπορεί να βρεθεί να αντικαθιστά μέχρι και την τελεία, ή μπορεί να μπαίνει και μαζί με την τελεία. Ή όπου αλλού μπορείς να διανοηθείς. Πολλοί πιστεύουν, δε, ότι χρησιμοποιείται απλώς για να τονίσει την επόμενη λέξη, ή φράση: ή τη λέξη, ή φράση, που κλείνεται ανάμεσα στις παύλες.

Επικρατεί μια σύγχυση.

Αλλά, στην πραγματικότητα, σύγχυση δεν υφίσταται. Είναι συντακτικό σημείο στίξης, ουσιαστικά, όχι σχολιαστικό.

Όλα τα άλλα σημεία στίξης κολλάνε επάνω στις λέξεις, ναι. Αλλά κολλάνε ανεξαιρέτως (πλην της παρένθεσης) στο τέλος της λέξης, ποτέ στην αρχή. Κόμμα, τελεία, άνω τελεία, ερωτηματικό, θαυμαστικό... τα έχετε δει ποτέ στην αρχή; Πάντα στο τέλος κολλάνε.

Και ρωτάω τώρα: Η παύλα πού κολλάει; Στην αρχή, ή στο τέλος;

[Συνέχισε να διαβάζεις]