Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
20 / 8 / 2022

Κοίταζα διάφορα μέταλ συγκροτήματα όσον αφορά τη θεματολογία τους, και παρατήρησα ότι πολλά από τα καινούργια έχουν την τάση να κολλάνε σε μία συγκεκριμένη θεματολογία φανατικά, βγάζοντας το ένα άλμπουμ μετά το άλλο με αυτή τη συγκεκριμένη θεματολογία και μόνο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η μουσική τους δεν είναι καλή. Μπορεί η μουσική να είναι τρομερή, αλλά η θεματολογία εξακολουθεί να είναι επαναλαμβανόμενη. Για παράδειγμα, μπορεί συνέχεια να τραγουδάνε για ξωτικά και δράκους, ή για πειρατές, ή για ιστορικές μάχες, ή για ιππότες και βαρβάρους. Συνέχεια, όμως· δεν αλλάζουν. Ταυτίζονται τόσο πολύ με τη θεματολογία τους που τα μέλη του συγκροτήματος μπορούν άνετα πλέον να ταυτίζονται και τα ίδια με αυτήν, φορώντας τα ανάλογα κουστούμια.

Αυτό δεν συνέβαινε τόσο με τα παλιά συγκροτήματα – αν συνέβαινε καν. Μπορεί το κάθε συγκρότημα να είχε το δικό του ύφος, αλλά άλλο το ύφος άλλο η θεματολογία. Σήμερα, μπορεί να δεις ακόμα και το αντίστροφο: να μοιάζουν ορισμένα συγκροτήματα υφολογικά και το καθένα απλώς να εμμένει σε μία και μόνο θεματολογία φανατικά.

Πάρε για παράδειγμα τους Manowar, τους Iced Earth, τους Black Sabbath, τους Iron Maiden (λέω μερικά παλιά συγκροτήματα τυχαία). Το καθένα είχε τελείως δικό του ύφος, όμως κανένα δεν ήταν σταθερό σε μία και μόνο θεματολογία. Ούτε καν οι Manowar: στο ένα άλμπουμ τραγουδούσαν για τον Αχιλλέα στην Τροία, και στο άλλο για έναν τύπο που γύρισε από το Βιετνάμ!

Δες τώρα μερικά σύγχρονα συγκροτήματα. Οι Hammer King συνέχεια τραγουδάνε για έναν τύπο που λέγεται Hammer King. Οι Eternal Champion συνέχεια τραγουδάνε τραγούδια εμπνευσμένα από ήρωες του Μούρκοκ και παρόμοιους χαρακτήρες ηρωικής φαντασίας. Οι Alestorm συνέχεια τραγουδάνε για μεθυσμένους πειρατές. (Παρεμπιπτόντως, όλα αυτά τα συγκροτήματα μού αρέσουν. Τα ακούω συνέχεια. Αλλά τώρα απλά μιλάω για τη θεματολογία γενικά.)

Οι Running Wild, αντιθέτως – παλιό συγκρότημα – μπορεί να είχαν μια γενική θεματολογία για πειρατές, αλλά δεν έμεναν τόσο προσκολλημένοι εκεί. Μέχρι και για τους Ανουνάκι έλεγαν! Και οι Running Wild είναι από τα παλιά συγκροτήματα που μπορείς να πεις ότι ήταν αρκετά προσκολλημένο σε μία θεματολογία.

Αναρωτιέμαι αν αυτό – η προσκόλληση στη θεματολογία – είναι ένα σημάδι των ημερών όπως και τα πολύ συγκεκριμένα είδη φανταστικής λογοτεχνίας, που σε πολλές περιπτώσεις οι ιστορίες πρέπει να είναι ή το ένα ή το άλλο, ενώ παλιά οι συγγραφείς απλώς έγραφαν και ό,τι έβγαινε: και έβλεπες πραγματικά τρελά και πολύ δημιουργικά πράγματα.

Εντάξει, και σήμερα γίνεται από κάποιους, αλλά βλέπεις να υπάρχει και αυτή η καταπιεστική τάση για νορμαλοποίηση που σου σηκώνει την τρίχα σαν να είδες δαίμονα από μηχανική κόλαση.

Για τα μέταλ συγκροτήματα, επίσης, αναρωτιέμαι αν είναι θέμα μάρκετινγκ. Ξέρεις, να γνωρίζουν οι καταναλωτές ότι εσείς τραγουδάτε γι’αυτό και πάντα όταν θ’ακούσουν εσάς θ’ακούσουν γι’αυτό. Οπότε έχεις ένα σταθερό κοινό.

Αλλά προσωπικά δεν ξέρω αν πραγματικά ισχύει κάτι τέτοιο, ή αν πραγματικά βοηθά τη μουσική ή κάνει το αντίστροφο.

Σε τελική ανάλυση, οι Maiden δεν έχουν σταθερό κοινό; Ε, είχαν ποτέ σταθερή θεματολογία; Όχι. Τους ακούς για το ύφος τους, όχι επειδή ξέρεις πως θ’ακούσεις (ξανά) για διεφθαρμένους παπάδες (παρά μόνο στο Holy Smoke).

 

 

Επίσης . . .

Γιατί Δεν μας Αρέσει η Παράδοσή μας;


Οι συγγραφείς φανταστικής λογοτεχνίας, στην Ελλάδα, έχουν αρκετές φορές κατηγορηθεί από διάφορους ότι δεν τους αρέσει η ελληνική παράδοση, ότι δεν τη χρησιμοποιούν μέσα στις ιστορίες τους αλλά χρησιμοποιούν την «ξένη» παράδοση.

Ή, μάλλον, αυτό είναι αρκετά γενικό· δεν ισχύει για όλους τους συγγραφείς φαντασίας στην Ελλάδα. Υπάρχουν και ορισμένοι που, φανατικά μάλιστα, γράφουν ιστορίες με έντονη βάση στην ελληνική παράδοση. Αλλά το κάνουν μόνο ορισμένοι, και καλό είναι αφού τους αρέσει. Όμως δεν το κάνουν όλοι, και όσοι δεν το κάνουν έχουν συχνά μπει στο στόχαστρο. Έχουν ακουστεί διάφορα άσχημα λόγια, ότι δεν είναι «αρκετά ελληνικά» αυτά που γράφουν, ότι «δεν τους αρέσει η Ελλάδα», ότι «είναι ξενόφερτη η θεματολογία τους», και παρόμοια μαργαριτάρια.

Κάποιοι φαίνεται να νομίζουν ότι, αν είσαι Έλληνας, πρέπει συνέχεια να γράφεις για τον Δία και τον Ηρακλή, για την Ελληνική Επανάσταση, ή για την καταστροφή της Σμύρνης· για τη Χούντα, για τον Εμφύλιο, ή για την Αντίσταση. Οτιδήποτε άλλο απαγορεύεται! Αν είσαι Έλληνας. Αν είσαι ξένος, εντάξει, όλα καλά· γράψε ό,τι γουστάρεις, βρε αδελφέ. Αλλά, αν είσαι Έλληνας, πρέπει να έχεις περιορισμένη θεματολογία. Για κάποιο μυστηριώδη λόγο.

Αυτό, βέβαια, πάει κόντρα στη νοοτροπία της φανταστικής λογοτεχνίας που – όπως το βλέπω εγώ, τουλάχιστον – είναι να εξερευνάς συνεχώς καινούργια πράγματα και καινούργιες ιδέες.

Εννοείται πως είναι προκατειλημμένο και κακόηθες να κατηγορεί κανείς τους συγγραφείς φαντασίας ότι αυτά που γράφουν «δεν είναι αρκετά ελληνικά», όμως κανείς δεν φαίνεται να αναρωτιέται γιατί αυτοί οι συγγραφείς δεν χρησιμοποιούν την ελληνική παράδοση στη λογοτεχνία τους.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Ιουλίου (21/7)


αμφιλεγόμενα κινούμενα σχέδια, και The New Northland (του Louis Pope Gratacap – 1915), και Jasmine Becket-Griffith & David Van Gough (παραμυθένια, νεκροσουρεαλιστική τέχνη), και ελληνικοί μύθοι σε ταινίες, και The Cube (του Jim Henson – 1969), και η λεηλασία της επιστημονικής φαντασίας (από τους σύγχρονους τεχνολογικούς γίγαντες), και The Cosmic Dope (φιλμ ΕΦ μικρού μήκους), και Δαιμονικά, Χίμαιρες, & το Γκροτέσκο στη Γαλλική Γοτθική Γλυπτική, και το Ατελιέ Heinrichs & Bachmann (εξώφυλλα για βιβλία φαντασίας: ’60–’80), και Clifford D. Simak (μυθιστορήματα ηρωικής φαντασίας), και Bob Peak (τέχνη από την ταινία Excalibur), και Sweets to the Sweet (ο Robert Bloch στην οθόνη), και Richard Powers (ψυχεδελικοσουρεαλιστική τέχνη εξώφυλλων φαντασίας), και: ακόμα περισσότερα στο LinX...

 

Η Πολιτική της Φανταστικής Λογοτεχνίας


Η φανταστική λογοτεχνία είναι γεμάτη μονάρχες, ευγενείς, και αριστοκρατία. Το ίδιο (παραδόξως;) ισχύει και για την επιστημονική φαντασία (ή, μήπως, θα έπρεπε απλά να την πούμε φαντασία στο διάστημα;), όπως στο Dune του Herbert, ή, για ένα ακόμα πιο παλιό παράδειγμα, όπως στο Princess of Mars και τις συνέχειές του, του Burroughs. Σε όλα αυτά τα βιβλία έχουμε βασιλιάδες και βασίλισσες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες, και κάθε είδους τρελό ή ηρωικό αριστοκράτη.

Πολλοί έχουν – εύλογα, ίσως – αναρωτηθεί γιατί. Γιατί, βρε παιδιά, τόση αριστοκρατία στη φανταστική λογοτεχνία; Γιατί ένα τέτοιο ξεπερασμένο πολιτικό σύστημα;

Για το Dune, συγκεκριμένα, είχα διαβάσει κάποιον να σχολιάζει ότι η κοινωνία του είναι «οπισθοδρομική». Και ίσως όντως να είναι... Δηλαδή, αναλογιστείτε: αυτοί οι άνθρωποι ταξιδεύουν στο διάστημα, αλλά ακόμα έχουν δούκες και βαρόνους; Δεν έχουν αντιληφτεί την έννοια της δημοκρατίας; Μαλάκες είναι;

Δε νομίζω, όμως, ότι όσοι σκέφτονται έτσι σκέφτονται σωστά ακριβώς. Η φανταστική λογοτεχνία (περιλαμβάνοντας και αυτή που είναι στο διάστημα, ή σε άλλους πλανήτες) δεν υποτίθεται ότι είναι για να σχολιάσει την κοινωνία, ή για να μεταδώσει κοινωνικές ή πολιτικές αξίες. Ανέκαθεν ο σκοπός της φανταστικής λογοτεχνίας ήταν να μας κάνει να βιώσουμε συναρπαστικές περιπέτειες σε μαγευτικούς κόσμους.

Και δεν μπορείς να το κάνεις αυτό με δημοκρατικό πολίτευμα, ρε άνθρωπε; Γιατί;

[Συνέχισε να διαβάζεις]