Έβλεπα ένα βίντεο που έχει βάλει εδώ το dwrean.net για το «κακό μάτι» και το «μάτιασμα», και μου ήρθαν κάποια πράγματα στο μυαλό που με έκαναν να γράψω αυτό το κειμενάκι.

Λέω εξαρχής ότι δεν είναι για να προσβάλει κανέναν, απλά για να ρίξει λίγη τροφή για σκέψη.

Όταν βλέπω κάτι τέτοια βίντεο, ή διαβάζω παρόμοια άρθρα, που αμφισβητούν τελείως κάποια πνευματικά ή υπερφυσικά πιστεύω, ή κατακρίνουν όσους πιστεύουν σε αυτά, αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν οι αμφισβητίες και οι κατακριτές να αυτοαποκαλούνται «σκεπτικιστές». Σοβαρά τώρα, είναι δυνατόν να είσαι σκεπτικιστής μόνο με τα πνευματικά και τα υπερφυσικά πράγματα ενώ δέχεσαι με κλειστά μάτια οτιδήποτε το δηλωμένο ως επιστημονικό;

Ο σκεπτικιστής αμφισβητεί τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης και της επιστήμης.

Εγώ συνήθως για όλα ένα λέω: δεν ξέρω. Και για τίποτα δεν είμαι σίγουρος, όσες «επίσημες σφραγίδες» κι αν έχει επάνω.

Η επιστήμη αλλάζει. Κι αυτό είναι δεδομένο. Άλλη επιστήμη είχαν πριν από 100 χρόνια, άλλη θα έχουν μετά από 100 χρονιά. Πολλά απ’αυτά που χτες θεωρούνταν επιστημονικά, σήμερα θεωρούνται σάχλες· και πολλά απ’αυτά που σήμερα θεωρούνται επιστημονικά, αύριο θα θεωρούνται σάχλες.

Η επιστήμη – η οποιαδήποτε επιστήμη (που βγαίνει από το ρήμα επίσταμαι που σημαίνει «γνωρίζω καλά») – είναι απλώς ένα εργαλείο. Χρησιμοποιώντας εξισώσεις και λογική, εξηγεί κάποια πράγματα για να μπορούμε να εξυπηρετούμαστε στην καθημερινότητά μας με μηχανήματα και διάφορες μεθόδους που μας διευκολύνουν.

Και αυτό είναι καλό.

Το κακό είναι ότι κάποιοι νομίζουν ότι η οποιαδήποτε (προσέξτε αυτό το οποιαδήποτε – δεν είναι μόνο μία) επιστήμη μπορεί να εξηγήσει τα πάντα στον κόσμο. Ή πιστεύουν ότι, επειδή μια κάποια επιστήμη δεν το εξηγεί, δεν υπάρχει κιόλας.

Αυτό δεν είναι λογικό. Είναι τελείως παράλογο. Και είναι και δογματικό, επίσης. Φανατικό. Είναι μια παραλογική που, αν την τραβήξεις στα άκρα, φτάνεις στα όρια ιεράς εξέτασης (που θεωρούσε ότι είχε τον τελευταίο λόγο για την τότε «επιστήμη»).

Τώρα, μπορεί να σκέφτεται κάποιος ότι τα λέω αυτά επειδή πιστεύω στο κακό μάτι και στο μάτιασμα.

Εεε... βασικά, όχι. Εγώ δεν πιστεύω σε τίποτα. Δεν μπορώ να είμαι σίγουρος αν το κακό μάτι υπάρχει ή όχι.

Εκείνο που ξέρω σίγουρα είναι ότι η σημερινή επιστήμη δεν εξηγεί τα πάντα στον κόσμο. Δεν μπορεί να το κάνει. Ο κόσμος είναι πολύ πιο πολύπλοκος, πολυσύνθετος, και παράξενος για οποιαδήποτε επιστήμη να τον εξηγήσει πλήρως. Η επιστήμη, όπως είπα, είναι απλά ένα εργαλείο. Πράγματα που δεν εξηγούνται βάσει μιας επιστήμη, μπορεί να εξηγούνται βάσει μιας άλλης επιστήμης.

Και είναι και ορισμένες επιστήμες που, ουσιαστικά, βρίσκονται στα όρια του μυστικισμού αλλά θεωρούνται «επίσημες» απλά και μόνο επειδή έχουν την έγκριση επίσημων φορέων και έχουν πέσει οι σωστές σφραγίδες επάνω στα λάθος έγγραφα. Όπως, για παράδειγμα, η ψυχιατρική, η ψυχανάλυση, και παρόμοιες επιστήμες. Που – για να προλάβω κάποιους – δεν θεωρώ ότι είναι τελείως αβάσιμες, όμως μπορούν πολύ εύκολα να αμφισβητηθούν κιόλας και συχνά αλλάζουν, επειδή διαμορφώνονται βάσει εμπειρικών παρατηρήσεων και φαινομενικών καταστάσεων που δεν μπορείς να πεις ότι είναι και βέβαιο πως ισχύουν τα συμπεράσματα που υποτίθεται ότι προκύπτουν από αυτές τις παρατηρήσεις και καταστάσεις.

Ο μυστικισμός βασίζεται περίπου στα ίδια πράγματα όπως η ψυχιατρική και η ψυχανάλυση (και, ναι, δεν είναι τυχαίο που πολλοί ψυχίατροι, όπως ο Carl Jung, ήταν και μυστικιστές). Η πιο βασική τους διαφορά είναι ότι η ψυχιατρική και η ψυχανάλυση, προκειμένου να λάβουν τις σωστές σφραγίδες επικύρωσης και σοβαρότητας, είναι γραμμένες με μια συγκεκριμένη επιστημονική αργκό που τις κάνει να φαίνονται πιο έγκυρες.

Το «κακό μάτι» είναι ένα ψυχικό φαινόμενο που, φυσικά, κάποιος που περιμένει όλα να τα εξηγήσει με εξισώσεις δεν μπορεί να δεχτεί ότι υπάρχει.

Υπάρχει, όμως;

Το «ξεμάτιασμα», δε, υπάρχει; Έχει κανένα νόημα;

Θα σας πω τη δική μου άποψη για το θέμα, η οποία χωρίζεται σε δύο σκέλη.

Το πρώτο σκέλος είναι απλό: Αφού βλέπουμε κάτι να το πιστεύουν σε διάφορα μέρη του κόσμου από πολύ παλιά, πρέπει να κρατήσουμε μια «πισίνη» ότι ίσως και να ισχύει κάτι που έχει σχέση με αυτό. Μπορεί να μην είναι ακριβώς αυτό, αλλά κάτι υπάρχει. Πράγμα που προκύπτει από εμπειρικά δεδομένα – τα οποία δεν μπορούν παρά να είναι εμπειρικά. Δεν μπορούν να είναι μετρήσιμα. Είναι όπως η ψυχανάλυση και η ψυχιατρική. Βλέπεις και κρίνεις.

Το δεύτερο σκέλος είναι το τι έχω καταλάβει εγώ προσωπικά. Υπάρχουν κάποιες ψυχικές ενέργειες· δεν μπορώ να το αμφισβητήσω. Το αν μεταφέρονται με το βλέμμα ή όχι, γι’αυτό δεν είμαι καθόλου σίγουρος. Ίσως ναι, ίσως όχι. Ίσως ναι κατά περίσταση. Ποιος ξέρει;

Και θα μου πεις: Πώς γνωρίζεις καν ότι υπάρχουν αυτές οι «ψυχικές ενέργειες»; Τι είσαι, τρελός ή ο Δαλάι Λάμα;

Μα, τα συναισθήματά σου είναι οι ψυχικές ενέργειες. Ή, μάλλον, τα αποτελέσματα των ψυχικών ενεργειών. Κι αυτό μπορείς να το καταλάβεις μόνο με αυτοπαρατήρηση – κάτι που ο σύγχρονος κόσμος (και ίσως ο κάθε κόσμος) δεν σε αφήνει εύκολα να κάνεις, με όλη τη βαβούρα γύρω σου και όλους τους περισπασμούς και όλες τις ανησυχίες. Είσαι δέκτης που δέχεται μηνύματα συνεχώς από έξω και γεμίζουν τη συνείδησή σου, την πλημμυρίζουν, και την αχρηστεύουν. Κλείσε λίγο το εσωτερικό σου WiFi. Αντί να αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα από έξω προς τα μέσα (όπως προσπαθεί να σε δελεάσει ο κόσμος), άρχισε να τα αντιλαμβάνεσαι από μέσα προς τα έξω, και θα διαπιστώσεις ότι είναι σαν να ζεις αλλού. Γιατί ασκείς αυτοπαρατήρηση.

Όταν αισθάνεσαι κάτι, αναρωτήσου γιατί το αισθάνεσαι. Θα διαπιστώσεις παραδοξότητες, πράγματα που δεν εξηγούνται, πράγματα τελείως παράξενα, για τα οποία ακόμα και αυτές οι θεωρίες περί υποσυνείδητου πέφτουν σε κενό αέρος.

Ε, αυτό είναι οι ψυχικές ενέργειες. Είναι τα συναισθήματά σου. Πρόσεξε τι νιώθεις. Όλα όσα νιώθεις είναι, κατά βάση, παραισθήσεις. Ακόμα και αυτά για τα οποία υπάρχει «δικαιολογία», πρέπει να αναρωτηθείς αν η δικαιολογία είναι αρκετά καλή. Ή, μήπως, είναι κάτι που απλά έχεις μάθει να το εκλαμβάνεις κάπως και, ως εκ τούτου, σου προκαλεί κάποιο συναίσθημα;

Πχ, βλέπεις κάτι και σου προκαλεί χαρά. Γιατί; Γιατί έτσι έχεις μάθει. Η σκέψη σου είναι που δημιουργεί μια θετική ψυχική ενέργεια που σου προκαλεί το συναίσθημα της χαράς. Γι’αυτό κιόλας πολλές φορές το τι προκαλεί χαρά στον καθένα είναι υποκειμενικό. Και υπάρχουν και άνθρωποι που χαίρονται με πράγματα που οι άλλοι θα θεωρούσαν «ανώμαλα», όπως σκοτωμούς ή καταστροφές.

Ορισμένες φορές, έρχονται όμως και συναισθήματα που δεν εξηγούνται με καμιά υποτυπώδη δικαιολογία, γιατί έρχονται κατευθείαν από ψυχικές ενέργειες που δεν μπορούμε να τις αιτιολογήσουμε βάσει απλής λογικής – όπως, πχ, ότι είδες κάτι και τρόμαξες.

Το «κακό μάτι», που λένε, είναι συνήθως κάτι που σου προκαλεί μια κακή ψυχική διάθεση, και κάποιες φορές είναι τόσο κακή που μπορεί να προκληθούν ακόμα και ατυχήματα, όπως να σκοντάψεις και να πέσεις, γιατί η προσοχή σου είναι περισπασμένη. Το από πού ακριβώς μπορεί να προέρχεται μια τέτοια αρνητική ενέργεια δεν είναι εύκολο συνήθως να το διακρίνεις παρά μόνο με πολύ εμπειρία, και τα βιαστικά συμπεράσματα συχνά είναι λάθος.

Όλα αυτά, βέβαια, είναι εμπειρικά. Εξισώσεις εννοείται πως δεν τα βγάζουν. Ή απλά τα δέχεσαι, ή όντως τα καταλαβαίνεις – ή τίποτα από τα δύο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν.

Και το «ξεμάτιασμα»; Υπάρχει κι αυτό;

Το ξεμάτιασμα, πάλι κατά την προσωπική μου άποψη, δεν είναι τίποτα πέρα από αποβολή αυτής της αρνητικής ψυχικής ενέργειας με κάποια μέθοδο. Δεν είναι ανάγκη να το κάνεις με λάδια και νερά, ή με οποιονδήποτε άλλο χριστιανικό τρόπο, ή με τρόπο κάποιας άλλης θρησκείας ή μυστικιστικής παράδοσης. Απλώς αυτές οι μέθοδοι βοηθάνε για να συγκεντρώσουν τη σκέψη, να σε κάνουν να πιστέψεις εσύ ο ίδιος, και αυτός που ξεματιάζει/εξορκίζει/αποδιώχνει (πες το όπως θες), ότι θα το αποβάλεις, και έτσι το αποβάλεις. Αυτό είναι.

Το χασμουρητό που συμβαίνει όταν σε ξεματιάζουν έχει ίσως σχέση με την αποβολή της κακής ψυχικής διάθεσης/ενέργειας, αλλά δεν είναι η ίδια η αποβολή. Είναι απλά ένα φαινόμενο που συνδυάζεται, όπως το ότι θα μουγκρίσεις από πόνο αν σε κλοτσήσουν στο πόδι. Το μουγκρητό δεν είναι η κλοτσιά, δεν είναι καν το χτύπημα· είναι ένα παράπλευρο φαινόμενο. Το ίδιο ισχύει και για το χασμουρητό σε αυτές τις περιπτώσεις.

Το «ξεμάτιασμα» (ή πες το όπως θες) δεν είναι ανάγκη καν να σ’το κάνει άλλος. Μπορείς να το κάνεις και μόνος σου επάνω στον εαυτό σου αν εντοπίσεις αρνητικές ψυχικές ενέργειες. Απλά είναι, κατά κανόνα, πιο δύσκολο. Πρέπει να έχεις πιο ισχυρή θέληση, και ίσως και κάποια εμπειρία από αυτά, για να πιάσει. Είναι σαν να έχεις φάει σφαίρα και να προσπαθείς μόνος σου να χειρουργήσεις τον εαυτό σου για να τη βγάλεις. Γίνεται, φυσικά – πολλοί γιατροί το έχουν κάνει στον πόλεμο (και πολλοί που δεν είναι γιατροί) – αλλά είναι πιο δύσκολο απ’το αν σ’το κάνει ένας άλλος. Γιατί, όταν το κάνεις μόνος σου, συγχρόνως πονάς. Το ίδιο και με το «ξεμάτιασμα». Όταν έχεις προσλάβει αρνητική ψυχική ενέργεια σε τέτοιο βαθμό που να θεωρείται «μάτι», πονάς – δεν είσαι ακριβώς με τα καλά – και άρα είναι πιο δύσκολο να κάνεις οτιδήποτε, πόσο μάλλον να αποτινάξεις την αιτία του ίδιου του προβλήματος.

Μπαρούφες λέω, έτσι;

Για κάποιους, ίσως και να λέω μπαρούφες. Ε, αυτοί, όταν έχουν προσλάβει αρνητική ψυχική ενέργεια, θα αισθάνονται σκατά για μέρες, δεν θα ξέρουν γιατί· ίσως να πάνε στον ψυχολόγο τους, να πληρώσουν λεφτά, κι αυτός θα τους ακούει και θα τους ακούει να μιλάνε, και θα τους λέει και τα δικά του. Και στο τέλος έτσι θα «ξεματιαστούν». Αλλά δεν θα το λένε «ξεμάτιασμα»· θα το λένε «ψυχανάλυση». Όμως, βασικά, πάλι η σκέψη τους και η θέλησή τους θα είναι που θα έχει απομακρύνει την αρνητική ψυχική ενέργεια/αρνητικά συναισθήματα.