Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
23 / 7 / 2022

Στη BookPress έχουν βάλει ένα άρθρο με τις οκτώ συμβουλές του Frank Herbert, δημιουργού του Dune.

Η τελευταία από αυτές είναι η εξής:

Ο στόχος του συγγραφέα είναι να πει μια καλή ιστορία:

«Η δουλειά ενός συγγραφέα είναι να καταβάλλει τις μέγιστες προσπάθειές του ώστε ο αναγνώστης να συνεχίσει να διαβάζει. Αυτό πρέπει να σκέφτεστε καθώς γράφετε. Μην σκέφτεστε τα χρήματα, μην σκέφτεστε την επιτυχία· επικεντρωθείτε στην ίδια την ιστορία - μην σπαταλάτε την ενέργειά σας σε οτιδήποτε άλλο. Αυτό μονάχα καθορίζει αν έχεις κάνει καλά τη δουλειά σου ως συγγραφέας. Αν δεν σκέφτεστε με αυτόν τον τρόπο, θα αποτύχετε».

Τρομερό, έτσι;

Πέρα από το ότι προσωπικά συμφωνώ σχεδόν απόλυτα, στις μέρες μας τουλάχιστον είναι κάτι που δεν ισχύει, κάτι που το «επίσημο» αφήγημα για το πώς πρέπει να είναι ο συγγραφέας το καταρρίπτει.

Συνήθως εκείνα που λένε είναι πώς να προσαρμοστείς στην αγορά, πώς πρέπει να γράφεις για να ταιριάξεις μέσα στην αγορά, τι είδους ιστορία πουλάει και τι όχι, σε τι κοινό αναφέρεσαι, δες τι κάνει ο τάδε «επιτυχημένος» (όπου επιτυχία ίσον χρήμα, φυσικά), και τα λοιπά και τα λοιπά.

Αλλά, ξέρεις, αυτές οι συμβουλές, όπως του Herbert ή του King, είναι από πολύ γνωστούς συγγραφείς, κι αυτοί μπορεί να εκφράζουν ό,τι τους κατεβαίνει. Επίσης, είναι παλιοί συγγραφείς· πολλοί απ’αυτούς δεν είναι καν ζωντανοί. Και έχει και πλάκα να διαβάζεις τι έλεγαν. Είναι cool, βρε αδελφέ.

Όμως για εσένα δεν ισχύουν. Εντάξει; Εσύ πρέπει να γράφεις όπως σου λένε να γράψεις, πρέπει να είσαι «κοινωνικός», και τα λοιπά και τα λοιπά.

Και αυτή είναι η λογική που γενικά μάς οδηγεί προς τα κάτω – παγκοσμίως: δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Είναι υποκρισία, καταπίεση, και αντιδημιουργικότητα. Και ακόμα κι αυτοί που πασχίζουν να ανταποκριθούν στις επιβεβλημένες μαλακίες, μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό από αυτούς φτάνει στην πολυπόθητη «επιτυχία» (που σημαίνει χρήμα, φυσικά) αλλά αμφίβολο είναι αν αισθάνεται να περνά καλά κάνοντάς το. Είναι η λογική – επιβεβλημένη αν δεν έρχεται με φυσικό τρόπο – ότι ΠΟΤΕ δεν πρέπει να σου αρέσει αυτό το οποίο σου δίνει λεφτά.

Να γιατί μετά λέμε ότι σήμερα (που υπάρχει η δυνατότητα) όλα τα βιβλία, ειδικά τα λογοτεχνικά, θα έπρεπε να ήταν δωρεάν και ο οποιοσδήποτε σχολιασμός πλέον να γίνεται επί της ουσίας και επί της αρεσκείας, όχι βάσει οικονομικών συμφερόντων και προπαγάνδας.

Οπότε, μπορεί και να μας κατηγορούν ότι θέλουμε να «σαμποτάρουμε» την αγορά επειδή είμαστε υπέρ του δωρεάν βιβλίου, το οποίο αν μη τι άλλο το γράφεις ακολουθώντας όντως τις cool συμβουλές που κάποιοι αναρτούν αλλά πρακτικά δεν εφαρμόζουν.

Τι λέτε, ρε παιδιά, που «σαμποτάρουμε» την αγορά με το δωρεάν βιβλίο; Η αγορά, από μόνη της, σαμποτάρει τον εαυτό της εδώ και χρόνια. Γι’αυτό και τόσος πολύς κόσμος έχει πάψει να πιστεύει σ’αυτήν: γιατί ποτέ δεν σου δίνει εκείνο που θέλεις, αλλά προσπαθεί να σε κάνει να θέλεις εκείνο που σου δίνει. Και στην τέχνη, ειδικά, αυτό είναι αισχρό.

 

 

Επίσης . . .

Η Ψυχεδελική Παράδοση στη Φανταστική Λογοτεχνία


Πριν από κάποιο καιρό, είχα γράφει ότι η φανταστική λογοτεχνία είναι αρκετά βασισμένη στη ρομαντική παράδοση. Αλλά, φυσικά, δεν είναι βασισμένη μόνο σ’αυτήν. Είναι εξίσου βασισμένη και στην ψυχεδελική παράδοση.

Όταν πολύς κόσμος ακούει για «ψυχεδελική παράδοση», συνήθως σκέφτεται δύο πράγματα – ή, ίσως, τρία. Το πρώτο είναι το ψυχεδελικό ρεύμα του ’60, με τους χίπηδες, τη ροκ μουσική, και όλα τα σχετικά. Το δεύτερο είναι τα ναρκωτικά – γενικά κι αόριστα – όπως έχει καταντήσει να ονομάζονται συλλήβδην όλες οι ψυχοτρόπες ουσίες. Αυτοί που σκέφτονται το πρώτο είθισται να το σκέφτονται με κάπως καλό τρόπο. Αυτοί που σκέφτονται το δεύτερο είθισται να το σκέφτονται ως κάτι το κακό. Τίποτα από τα δύο δεν είναι αλήθεια, ακριβώς· και τα δύο βασίζονται σε προκαταλήψεις.

Το τρίτο που μπορεί να σκέφτονται κάποιοι (πιο «ψαγμένοι») είναι η παράδοση του σαμανισμού, που ναι μεν υπάρχει και στα βιβλία του Καστανέντα αλλά είναι, ουσιαστικά, πολύ αρχαία παράδοση. Υπήρχε ακόμα και στην αρχαία Ελλάδα, φυσικά. (Τι νομίζετε ότι έκαναν στο Μαντείο των Δελφών; Έπαιζαν τάβλι;)

Η φανταστική λογοτεχνία, όσον αφορά την ψυχεδελική παράδοση, δεν βασίζεται σε κάτι συγκεκριμένο από αυτά. Βασίζεται σε όλα συγχρόνως, και σε ακόμα περισσότερα, αν το παρατηρήσεις λίγο στο βάθος – αλλά, δυστυχώς, οι πιο πολλοί δεν το παρατηρούν. Αυτό είναι ένα στοιχείο της φανταστικής λογοτεχνίας που, αν και πολύ βασικό, συχνά παραβλέπεται, ή περνά παράπλευρα χωρίς ιδιαίτερο σχολιασμό.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Νοεμβρίου (4/11)


RIP Patrick Stewart (X-Men, Star Trek, & άλλα) — RævJäger (μουσική: dungeon synth, ατμοσφαιρική, μελωδική) — Syd Mead (φουτουριστικοί πίνακες ) — Marigold Santos (σουρεαλιστική, ψυχεδελική τέχνη) — Οι αντιδράσεις στη διακοπή του AO3 — Συμπαντικός Τρόμος (Cosmic Horror) — Ταινίες με μάγισσες — Βαμπίρ του διαστήματος — MAME32 Plus! Plus! (παλιά, κλασικά Arcade) — Ζωγραφική φαντασίας στο heavy metal — Salvator Rosa (τέχνη) — Gray Morrow (κι άλλη τέχνη) — A. E. Van Vogt (σε κόμιξ) — Real-ESRGAN-ncnn-vulkan (μηχανή τεχνητής νοημοσύνης για μεγέθυνση εικόνων) — Πολλά ακόμα καταφτάνουν στο LinX

 

Περί Γραφής: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα, Ξανά


Αυτό το άρθρο είναι συνέχεια του προηγούμενου: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα. Εν μέρει, μου έδωσε έμπνευση να το γράψω κάποιος που ανέφερε κάτι σε ένα από τα σόσιαλ μύδια. Και λέω εν μέρει γιατί δεν χρειάζομαι ποτέ και πολλή έμπνευση για να γράψω για τη στίξη. Έχω μια σχέση αγάπης-μίσους μαζί της. Ξεκίνησα να γράφω ως τελείως άσχετος με τη στίξη, μην έχοντας ιδέα ποια θα μπορούσε ποτέ να ήταν η χρήση της άνω τελείας: ίσως ακόμα και του κόμματος. Έφτασα σε σημείο να νομίζω ότι έβαζα σωστά τη στίξη, αλλά απλά το νόμιζα μόνο. Και κατέληξα να συμπεράνω πόσο ανόητος είσαι όταν νομίζεις ότι «ξέρεις» τη χρήση της στίξης, και πόσο υποκειμενική μπορεί να είναι η στίξη. Αλλά όχι και στα πάντα. Υπάρχουν κι ορισμένα σταθερά πράγματα. Και υπάρχει και μια κάποια... αισθητική. Ναι, αισθητική.

Έτσι, γράφουμε τώρα συνέχεια του προηγούμενου άρθρου γιατί, πολύ απλά, το θεωρώ ενδιαφέρον να γράψω συνέχεια. Και έχει νόημα. Ακολουθήστε με...

Σχετικά με την παύλα μπορεί να υπάρξει ένα ερώτημα: Γιατί να μην κολλά επάνω στις λέξεις; Να, για παράδειγμα, δες τι γίνεται με όλα τα άλλα σημεία στίξης: κολλάνε επάνω στις λέξεις. Η παύλα γιατί να μην κολλά; Στο πηγάδι κατούρησε;

Το θέμα είναι το εξής: όλα τα άλλα σημεία στίξης (εκτός, ίσως, από το θαυμαστικό) είναι αρκετά παλιά. Η παύλα – εκτός αν κάνω τρομερό λάθος – είναι πιο πρόσφατη. Δεν υπήρχε παλιά. Και, παρότι ουσιαστικά συντακτικό σημείο στίξης (όχι σχολιαστικό, όπως το θαυμαστικό), είναι κάπως ιδιαίτερο, και έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Ακόμα και σαν να ήταν σχολιαστικό!

Η παύλα, σε κάποια κείμενα, μπορεί να βρεθεί να αντικαθιστά μέχρι και την τελεία, ή μπορεί να μπαίνει και μαζί με την τελεία. Ή όπου αλλού μπορείς να διανοηθείς. Πολλοί πιστεύουν, δε, ότι χρησιμοποιείται απλώς για να τονίσει την επόμενη λέξη, ή φράση: ή τη λέξη, ή φράση, που κλείνεται ανάμεσα στις παύλες.

Επικρατεί μια σύγχυση.

Αλλά, στην πραγματικότητα, σύγχυση δεν υφίσταται. Είναι συντακτικό σημείο στίξης, ουσιαστικά, όχι σχολιαστικό.

Όλα τα άλλα σημεία στίξης κολλάνε επάνω στις λέξεις, ναι. Αλλά κολλάνε ανεξαιρέτως (πλην της παρένθεσης) στο τέλος της λέξης, ποτέ στην αρχή. Κόμμα, τελεία, άνω τελεία, ερωτηματικό, θαυμαστικό... τα έχετε δει ποτέ στην αρχή; Πάντα στο τέλος κολλάνε.

Και ρωτάω τώρα: Η παύλα πού κολλάει; Στην αρχή, ή στο τέλος;

[Συνέχισε να διαβάζεις]