Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
12 / 6 / 2022

Έχει τύχει να δω ελληνικά λογοτεχνικά κείμενα με φανταστικά ονόματα γραμμένα με λατινικούς χαρακτήρες, και είναι ένα από τα πιο κακόγουστα πράγματα που, κατά τη γνώμη μου, μπορείς να συναντήσεις.

Τι θέση μπορεί ποτέ να έχουν, μέσα σε ένα ελληνικό κείμενο, οι λέξεις γραμμένες με λατινικούς χαρακτήρες;

Μόνο δύο περιπτώσεις μού έρχονται στο μυαλό.

Η πρώτη: Επωνυμίες εταιριών. Πχ, Microsoft. Εντάξει, μη γράψεις και Μάικροσοφτ.

Η δεύτερη: Λατινικά ρητά. (Αλλά αυτό συνήθως δεν μπορεί να προκύψει σε ιστορίες που διαδραματίζονται σε φανταστικούς κόσμους, όπου, κανονικά, τέτοια λατινικά ρητά δεν υπάρχουν.)

Το να γράφεις ονόματα με λατινικούς χαρακτήρες αντί με ελληνικούς μέσα σε λογοτεχνικό κείμενο μού φαίνεται τελείως ανόητο. Ακόμα κι αν τα ονόματα είναι ξεκάθαρα λατινικά, όπως James, στο λογοτεχνικό κείμενο πρέπει να γράψεις ΤζέιμςΤζέημς, αν σ’αρέσει καλύτερα)· γιατί το κείμενό σου είναι ελληνικό, γαμώτο!

Πόσω μάλλον τα φανταστικά ονόματα όπως Ράθανταλν. Δεν έχει κανένα νόημα να γράψεις Rathadal. Έτσι κι αλλιώς, αυτό το όνομα δεν υπάρχει· είναι κάτι που το φτιάχνεις εσύ, από τη φαντασία σου. Γιατί να είναι γραμμένο σε άλλη γλώσσα από την υπόλοιπη που γράφεις το κείμενό σου;

Αυτό θυμίζει τη σφαλερή λογική κάποιων ότι «τέτοια πράγματα δεν είναι ελληνικά» και, άρα, πρέπει να γράφονται με λατινικούς χαρακτήρες. Λες και όλα τα σύγχρονα ονόματα που χρησιμοποιούμε είναι ελληνικά! Ορισμένα είναι όντως ελληνικά – όπως, πχ, Δημήτρης (προερχόμενο από τη Δήμητρα) – ορισμένα είναι εξελληνισμένα – όπως Μιχάλης (προερχόμενο από το Μιχαήλ που είναι εβραϊκό) – και υπάρχουν και κάποια λίγα που δεν έχουν εξελληνιστεί αλλά χρησιμοποιούνται ως έχουν, όπως Γαβριήλ.

Δεν είναι μη-ελληνικό να γράφεις φανταστικά ονόματα με ελληνικούς χαρακτήρες. Ελληνικότατο είναι. Αν μη τι άλλο, με την ελληνική γλώσσα μπορείς να γράψεις το οποιοδήποτε όνομα χωρίς να υπάρχει καμία αμφιβολία σχετικά με την προφορά του. Αντιθέτως, αν γράψεις κάτι με λατινικούς χαρακτήρες – στα αγγλικά, δηλαδή – υπάρχει πάντα αμφιβολία σχετικά με την προφορά του. Αν γράψεις Kyrin, πώς προφέρεται; Κάιριν, ή Κίριν; Δεν ξέρεις, εκτός αν κάποιος σού πει. Στα ελληνικά, απλά θα γράψεις Κίριν, άμα θες να πεις Κίριν, και τελειώνει το θέμα.

Πού είναι το πρόβλημα με τα φανταστικά ονόματα και την ελληνικά γλώσσα;

Μόνο, ίσως, στις κακές νοοτροπίες κάποιων.

Εμένα προσωπικά το να γράφεις ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο με λατινικά ονόματα μέσα μού φαίνεται το λιγότερο αντιλογοτεχνικό.

 

 

Επίσης . . .

Γιατί Δεν μας Αρέσει η Παράδοσή μας;


Οι συγγραφείς φανταστικής λογοτεχνίας, στην Ελλάδα, έχουν αρκετές φορές κατηγορηθεί από διάφορους ότι δεν τους αρέσει η ελληνική παράδοση, ότι δεν τη χρησιμοποιούν μέσα στις ιστορίες τους αλλά χρησιμοποιούν την «ξένη» παράδοση.

Ή, μάλλον, αυτό είναι αρκετά γενικό· δεν ισχύει για όλους τους συγγραφείς φαντασίας στην Ελλάδα. Υπάρχουν και ορισμένοι που, φανατικά μάλιστα, γράφουν ιστορίες με έντονη βάση στην ελληνική παράδοση. Αλλά το κάνουν μόνο ορισμένοι, και καλό είναι αφού τους αρέσει. Όμως δεν το κάνουν όλοι, και όσοι δεν το κάνουν έχουν συχνά μπει στο στόχαστρο. Έχουν ακουστεί διάφορα άσχημα λόγια, ότι δεν είναι «αρκετά ελληνικά» αυτά που γράφουν, ότι «δεν τους αρέσει η Ελλάδα», ότι «είναι ξενόφερτη η θεματολογία τους», και παρόμοια μαργαριτάρια.

Κάποιοι φαίνεται να νομίζουν ότι, αν είσαι Έλληνας, πρέπει συνέχεια να γράφεις για τον Δία και τον Ηρακλή, για την Ελληνική Επανάσταση, ή για την καταστροφή της Σμύρνης· για τη Χούντα, για τον Εμφύλιο, ή για την Αντίσταση. Οτιδήποτε άλλο απαγορεύεται! Αν είσαι Έλληνας. Αν είσαι ξένος, εντάξει, όλα καλά· γράψε ό,τι γουστάρεις, βρε αδελφέ. Αλλά, αν είσαι Έλληνας, πρέπει να έχεις περιορισμένη θεματολογία. Για κάποιο μυστηριώδη λόγο.

Αυτό, βέβαια, πάει κόντρα στη νοοτροπία της φανταστικής λογοτεχνίας που – όπως το βλέπω εγώ, τουλάχιστον – είναι να εξερευνάς συνεχώς καινούργια πράγματα και καινούργιες ιδέες.

Εννοείται πως είναι προκατειλημμένο και κακόηθες να κατηγορεί κανείς τους συγγραφείς φαντασίας ότι αυτά που γράφουν «δεν είναι αρκετά ελληνικά», όμως κανείς δεν φαίνεται να αναρωτιέται γιατί αυτοί οι συγγραφείς δεν χρησιμοποιούν την ελληνική παράδοση στη λογοτεχνία τους.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Ιουλίου (21/7)


αμφιλεγόμενα κινούμενα σχέδια, και The New Northland (του Louis Pope Gratacap – 1915), και Jasmine Becket-Griffith & David Van Gough (παραμυθένια, νεκροσουρεαλιστική τέχνη), και ελληνικοί μύθοι σε ταινίες, και The Cube (του Jim Henson – 1969), και η λεηλασία της επιστημονικής φαντασίας (από τους σύγχρονους τεχνολογικούς γίγαντες), και The Cosmic Dope (φιλμ ΕΦ μικρού μήκους), και Δαιμονικά, Χίμαιρες, & το Γκροτέσκο στη Γαλλική Γοτθική Γλυπτική, και το Ατελιέ Heinrichs & Bachmann (εξώφυλλα για βιβλία φαντασίας: ’60–’80), και Clifford D. Simak (μυθιστορήματα ηρωικής φαντασίας), και Bob Peak (τέχνη από την ταινία Excalibur), και Sweets to the Sweet (ο Robert Bloch στην οθόνη), και Richard Powers (ψυχεδελικοσουρεαλιστική τέχνη εξώφυλλων φαντασίας), και: ακόμα περισσότερα στο LinX...

 

Η Πολιτική της Φανταστικής Λογοτεχνίας


Η φανταστική λογοτεχνία είναι γεμάτη μονάρχες, ευγενείς, και αριστοκρατία. Το ίδιο (παραδόξως;) ισχύει και για την επιστημονική φαντασία (ή, μήπως, θα έπρεπε απλά να την πούμε φαντασία στο διάστημα;), όπως στο Dune του Herbert, ή, για ένα ακόμα πιο παλιό παράδειγμα, όπως στο Princess of Mars και τις συνέχειές του, του Burroughs. Σε όλα αυτά τα βιβλία έχουμε βασιλιάδες και βασίλισσες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες, και κάθε είδους τρελό ή ηρωικό αριστοκράτη.

Πολλοί έχουν – εύλογα, ίσως – αναρωτηθεί γιατί. Γιατί, βρε παιδιά, τόση αριστοκρατία στη φανταστική λογοτεχνία; Γιατί ένα τέτοιο ξεπερασμένο πολιτικό σύστημα;

Για το Dune, συγκεκριμένα, είχα διαβάσει κάποιον να σχολιάζει ότι η κοινωνία του είναι «οπισθοδρομική». Και ίσως όντως να είναι... Δηλαδή, αναλογιστείτε: αυτοί οι άνθρωποι ταξιδεύουν στο διάστημα, αλλά ακόμα έχουν δούκες και βαρόνους; Δεν έχουν αντιληφτεί την έννοια της δημοκρατίας; Μαλάκες είναι;

Δε νομίζω, όμως, ότι όσοι σκέφτονται έτσι σκέφτονται σωστά ακριβώς. Η φανταστική λογοτεχνία (περιλαμβάνοντας και αυτή που είναι στο διάστημα, ή σε άλλους πλανήτες) δεν υποτίθεται ότι είναι για να σχολιάσει την κοινωνία, ή για να μεταδώσει κοινωνικές ή πολιτικές αξίες. Ανέκαθεν ο σκοπός της φανταστικής λογοτεχνίας ήταν να μας κάνει να βιώσουμε συναρπαστικές περιπέτειες σε μαγευτικούς κόσμους.

Και δεν μπορείς να το κάνεις αυτό με δημοκρατικό πολίτευμα, ρε άνθρωπε; Γιατί;

[Συνέχισε να διαβάζεις]