Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
5 / 2 / 2023

Έτυχε να διαβάσω αυτό το άρθρο και διαπίστωσα, γι’ακόμα μια φορά, πόσο με εκπλήσσουν κάποιες νοοτροπίες και ιδέες που κυκλοφορούν τελευταία.

Μια διευκρίνιση, όμως, πρώτα: Δεν βάζω το παραπάνω link για να στοχοποιήσω το άρθρο ή την αρθρογράφο. Αν μη τι άλλο, πηγαίνω συχνά σ’αυτό τον ιστότοπο και βρίσκω πράγματα που πιστεύω ότι έχουν ενδιαφέρον, και αρκετά τα έχω συμπεριλάβει κατά καιρούς και στις Επιλογές μου. Απλώς αναφέρω το συγκεκριμένο άρθρο γιατί μου έδωσε αφορμή να (ξανα)σκεφτώ αυτό το θέμα. Έχω δει πολλές τέτοιες νοοτροπίες, και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, από την «αντιδραστική» παράταξη, η οποία είναι αντιδραστική, εκτός των άλλων, και ως προς την «αριστερή κυριαρχία» που υπάρχει τελευταία στον κόσμο και στο ότι μας έχουν πνίξει οι «πούστηδες» (και καλά).

Εγώ αμφιβάλλω ότι κάποια από αυτά έχουν στέρεα βάση και άλλα τα θεωρώ μάλλον υπερβολικά, και από τις δύο πλευρές. Για παράδειγμα, δεν μου αρέσει αυτό που συμβαίνει τελευταία με την ακραία επίδειξη των γκέι. Όταν δίνεται σε κάποιον ομοφυλόφιλο ένα υψηλό πολιτικό αξίωμα κυρίως επειδή είναι γκέι ώστε να επιδειχτεί στα μεγάλα ΜΜΕ ντυμένος σαν καραγκιόζης (και φερόμενος ως καραγκιόζης κι ορισμένες φορές), αυτό δεν νομίζω πως ενισχύει τη θέση των ΛΟΑΤΚΙ, αλλά μόνο ότι προκαλεί αντιδράσεις και δημιουργεί εντυπώσεις – κακές συνήθως. (Πώς θα σας φαινόταν αν μια γυναίκα ντυνόταν έτσι ενώ είχε υψηλό πολιτικό αξίωμα; Όλοι θα την κατέκριναν τότε. Το ίδιο και έναν άντρα, φυσικά. Γιατί; Δεν είναι αυτό ρατσισμός; Έχουμε δύο μέτρα και δύο σταθμά τώρα; Μήπως είναι υποκρισία το όλο θέμα; Εδώ ακόμα δεν έχουμε λύσει τα περί της ισότητας της γυναίκας...) Μάλιστα, μου μοιάζει σαν να γίνεται εσκεμμένα προκειμένου να προκληθούν αυτές οι αντιδράσεις και να δημιουργηθούν ακραίες τάσεις, αμφότερα (αριστερά και δεξιά), μες στην κοινωνία.

(Όπως ξέρετε όσοι με διαβάζετε καιρό, εμένα οι αριστεροί με νομίζουν για δεξιό, και οι δεξιοί για αριστερό.)

Διαβάζοντας το άρθρο που αναφέρω παραπάνω, μου φάνηκε σαν ακόμα μια εκδήλωση αυτού του φαινομένου. Αλλά και τέτοιο να μην είναι, πάλι με εκπλήσσουν κάποια πράγματα, αν και συμφωνώ σε ένα: ότι η κομουνιστική θεωρία εφαρμόστηκε λάθος σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις. Αλλιώς ήταν η θεωρία, αλλιώς η πράξη. Σε ορισμένες από αυτές τις περιπτώσεις, όμως, νομίζω ότι πιθανώς να είχαν παρεισφρήσει και διάφορα παρασιτικά στοιχεία – δηλαδή, εχθρικοί πράκτορες – που παρίσταναν τους «συντρόφους» απλά και μόνο για να οδηγήσουν την όλη κατάσταση σε ακρότητες και να δυσφημίσουν τα κινήματα ή τις οργανώσεις, και εν τέλει να τα διαλύσουν ή να τα κάνουν να διαλυθούν από μόνα τους.

Διότι, ως θεωρίες, δεν μου φαίνονται και τόσο κακές.

Αντιθέτως, ο θεσμός της οικογένειας δεν ήταν, και δεν είναι, πάντα κάτι το καλό ή το θετικό. Και το να προσποιείσαι πως είναι, εμένα μου φαίνεται ως υποκρισία ή προπαγάνδα. Σκεφτείτε μόνο σε πόσες περιπτώσεις η οικογένεια καταπιέζει τα μέλη της. Και δεν μιλάω μόνο για τις γυναίκες, αλλά και για τους άντρες. Τους πάντες καταπιέζει η οικογένεια. Και ειδικά τα παιδιά. Γιατί προσπαθεί να τους υποχρεώσει να προσαρμοστούν σε συγκεκριμένα μοτίβα ζωής.

Συνήθως.

Υπάρχουν και περιπτώσεις που δεν συμβαίνει αυτό, που έχουμε καλές οικογένειες που σέβονται ο ένας τον άλλο και δεν έχουν προβλήματα αναμεταξύ τους (ή έχουν ελάχιστα προβλήματα). Αυτό, όμως, δεν μπορείς να πεις ότι είναι κάτι που ισχύει γενικά. Είναι σαν να λες ότι η βασιλεία είναι το σωστότερο πολίτευμα επειδή έτυχε να υπάρχουν πέντε, δέκα βασιλιάδες που ήταν πραγματικά καλοί, δίκαιοι, και σωστοί για τον λαό τους. (Τι είναι, αριστεροί, διαφωνείτε; Ναι, υπήρχαν και βασιλιάδες που ήταν καλύτεροι από δημοκρατίες κατά περίσταση. Αλλά βέβαια αυτός δεν ήταν ο κανόνας... Κατά τα άλλα, τώρα έχετε Μητσοτάκη που είναι δημοκρατικά εκλεγμένος...)

Βλέπεις, λοιπόν, τώρα ανθρώπους που ισχυρίζονται πως τους ενδιαφέρει η ελευθερία και η ανεξαρτησία, αλλά σου λένε ότι ο θεσμός της οικογένειας είναι απόλυτα σωστός... ενώ όλοι ξέρουμε ότι δεν είναι, και ότι έχει πολλά προβλήματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι προσωπικά δεν θα ήθελα να υπάρχουν οικογένειες αλλά τα παιδιά να τα αναλαμβάνει το Κράτος. Αυτό, αν μη τι άλλο, θα ήταν χειρότερο. Όμως είναι υποκρισία και το να παρουσιάζεις την οικογένεια ως απόλυτα ορθή δομή, ύστερα από τόσα και τόσα που έχουμε δει να συμβαίνουν μέσα σε οικογένειες.

Εξάλλου, τα περισσότερα «ψυχολογικά προβλήματα» (όπως είθισται να είναι της μόδας να λέγονται) δημιουργούνται στα παιδιά μέσα από την οικογένεια. Και τα άλλα μισά τούς δημιουργούνται από το σχολείο. Και μετά βγαίνουν στην κοινωνία μισοί άνθρωποι, ή άνθρωποι «με τα κουμπάκια τους», εύκολα ελεγχόμενοι αν ξέρεις ποια είναι αυτά τα «κουμπάκια».

Μη μας λέτε, λοιπόν, ότι είναι σωστοί αυτοί οι κοινωνικοί θεσμοί. Γιατί δεν είναι. Είναι βαθιά προβληματικοί, και θα έπρεπε κάπως να βελτιωθούν (αν και, πραγματικά, δεν ξέρω πώς).

Το άλλο που με εκπλήσσει είναι ότι ορισμένες ερωτικές συμπεριφορές θεωρούνται από κάποιους «ανήθικες». Πώς είναι δυνατόν ορισμένοι να θεωρούν τους εαυτούς τους ελεύθερους και συγχρόνως να θεωρούν κάποιες ερωτικές συμπεριφορές ανήθικες. Πραγματικά, δεν μπορεί να το χωρέσει το μυαλό μου. Μόνο μία ανήθικη ερωτική συμπεριφορά υπάρχει – και είναι αμφίβολο αν είναι καν ερωτική – ο βιασμός: όταν κάνεις κάτι επάνω στον άλλο χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Αυτοί που πιστεύουν ότι κάποιες σεξουαλικές συμπεριφορές δεν είναι σωστές, ποιες πιστεύουν ότι είναι οι σωστές; Μόνο η ιεραποστολική στάση; Θέλουν να φτάσουν το σεξ σε τέτοιο επίπεδο βαρεμάρας που να εξομοιωθεί με το κατούρημα; Τι σκοπό έχουν; Αληθινά απορώ.

Και θα σας πω το εξής απλό παράδειγμα – και όσοι πιστεύουν ότι σοκάρονται εύκολα ας πηδήξουν (συγνώμη για το λογοπαίγνιο) την επόμενη παράγραφο κι ας πάνε παρακάτω.

Έστω ότι μια γυναίκα μπορεί να φτάσει σε οργασμό μόνο όταν της τσιμπάνε το στήθος. Αν αυτή η συμπεριφορά θεωρείται ανήθικη, επειδή δεν είναι «κανονικό» σεξ, θα πρέπει αυτή η γυναίκα να είναι καταδικασμένη να μην έχει οργασμό; Ή θα πρέπει σώνει και καλά να αλλάξει κάπως τον εαυτό της με δεν ξέρω κι εγώ τι ψυχοαλλοιωτικό τρόπο; Θα πρέπει κάποιος να της λέει ότι «θα την κάψει ο Θεός»; Ή θα πρέπει η κοινωνία να την κατακρίνει; Δεν μου φαίνονται σωστά αυτά τα πράγματα. Για την ακρίβεια, μου φαίνονται τελείως ηλίθια.

Αν κάποιος κάνει κάτι ερωτικό μόνος του, ή με τον σύντροφό του, ή με περισσότερους από έναν συντρόφους, μέσα σ’ένα δωμάτιο, και είναι όλοι σύμφωνοι και περνάνε καλά, ποιο πρόβλημα μπορεί να υπάρχει; Ποιον ενοχλούν; Κανέναν, προφανώς, γιατί βρίσκονται σε ιδιωτικό χώρο και κανείς δεν καταπιέζεται.

Πώς μπορείς να λες ότι είσαι ελεύθερος άνθρωπος και να διαφωνείς μ’αυτό; Αδυνατώ να το καταλάβω.

 

 

Επίσης . . .

Γιατί Δεν μας Αρέσει η Παράδοσή μας;


Οι συγγραφείς φανταστικής λογοτεχνίας, στην Ελλάδα, έχουν αρκετές φορές κατηγορηθεί από διάφορους ότι δεν τους αρέσει η ελληνική παράδοση, ότι δεν τη χρησιμοποιούν μέσα στις ιστορίες τους αλλά χρησιμοποιούν την «ξένη» παράδοση.

Ή, μάλλον, αυτό είναι αρκετά γενικό· δεν ισχύει για όλους τους συγγραφείς φαντασίας στην Ελλάδα. Υπάρχουν και ορισμένοι που, φανατικά μάλιστα, γράφουν ιστορίες με έντονη βάση στην ελληνική παράδοση. Αλλά το κάνουν μόνο ορισμένοι, και καλό είναι αφού τους αρέσει. Όμως δεν το κάνουν όλοι, και όσοι δεν το κάνουν έχουν συχνά μπει στο στόχαστρο. Έχουν ακουστεί διάφορα άσχημα λόγια, ότι δεν είναι «αρκετά ελληνικά» αυτά που γράφουν, ότι «δεν τους αρέσει η Ελλάδα», ότι «είναι ξενόφερτη η θεματολογία τους», και παρόμοια μαργαριτάρια.

Κάποιοι φαίνεται να νομίζουν ότι, αν είσαι Έλληνας, πρέπει συνέχεια να γράφεις για τον Δία και τον Ηρακλή, για την Ελληνική Επανάσταση, ή για την καταστροφή της Σμύρνης· για τη Χούντα, για τον Εμφύλιο, ή για την Αντίσταση. Οτιδήποτε άλλο απαγορεύεται! Αν είσαι Έλληνας. Αν είσαι ξένος, εντάξει, όλα καλά· γράψε ό,τι γουστάρεις, βρε αδελφέ. Αλλά, αν είσαι Έλληνας, πρέπει να έχεις περιορισμένη θεματολογία. Για κάποιο μυστηριώδη λόγο.

Αυτό, βέβαια, πάει κόντρα στη νοοτροπία της φανταστικής λογοτεχνίας που – όπως το βλέπω εγώ, τουλάχιστον – είναι να εξερευνάς συνεχώς καινούργια πράγματα και καινούργιες ιδέες.

Εννοείται πως είναι προκατειλημμένο και κακόηθες να κατηγορεί κανείς τους συγγραφείς φαντασίας ότι αυτά που γράφουν «δεν είναι αρκετά ελληνικά», όμως κανείς δεν φαίνεται να αναρωτιέται γιατί αυτοί οι συγγραφείς δεν χρησιμοποιούν την ελληνική παράδοση στη λογοτεχνία τους.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Ιουλίου (21/7)


αμφιλεγόμενα κινούμενα σχέδια, και The New Northland (του Louis Pope Gratacap – 1915), και Jasmine Becket-Griffith & David Van Gough (παραμυθένια, νεκροσουρεαλιστική τέχνη), και ελληνικοί μύθοι σε ταινίες, και The Cube (του Jim Henson – 1969), και η λεηλασία της επιστημονικής φαντασίας (από τους σύγχρονους τεχνολογικούς γίγαντες), και The Cosmic Dope (φιλμ ΕΦ μικρού μήκους), και Δαιμονικά, Χίμαιρες, & το Γκροτέσκο στη Γαλλική Γοτθική Γλυπτική, και το Ατελιέ Heinrichs & Bachmann (εξώφυλλα για βιβλία φαντασίας: ’60–’80), και Clifford D. Simak (μυθιστορήματα ηρωικής φαντασίας), και Bob Peak (τέχνη από την ταινία Excalibur), και Sweets to the Sweet (ο Robert Bloch στην οθόνη), και Richard Powers (ψυχεδελικοσουρεαλιστική τέχνη εξώφυλλων φαντασίας), και: ακόμα περισσότερα στο LinX...

 

Η Πολιτική της Φανταστικής Λογοτεχνίας


Η φανταστική λογοτεχνία είναι γεμάτη μονάρχες, ευγενείς, και αριστοκρατία. Το ίδιο (παραδόξως;) ισχύει και για την επιστημονική φαντασία (ή, μήπως, θα έπρεπε απλά να την πούμε φαντασία στο διάστημα;), όπως στο Dune του Herbert, ή, για ένα ακόμα πιο παλιό παράδειγμα, όπως στο Princess of Mars και τις συνέχειές του, του Burroughs. Σε όλα αυτά τα βιβλία έχουμε βασιλιάδες και βασίλισσες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες, και κάθε είδους τρελό ή ηρωικό αριστοκράτη.

Πολλοί έχουν – εύλογα, ίσως – αναρωτηθεί γιατί. Γιατί, βρε παιδιά, τόση αριστοκρατία στη φανταστική λογοτεχνία; Γιατί ένα τέτοιο ξεπερασμένο πολιτικό σύστημα;

Για το Dune, συγκεκριμένα, είχα διαβάσει κάποιον να σχολιάζει ότι η κοινωνία του είναι «οπισθοδρομική». Και ίσως όντως να είναι... Δηλαδή, αναλογιστείτε: αυτοί οι άνθρωποι ταξιδεύουν στο διάστημα, αλλά ακόμα έχουν δούκες και βαρόνους; Δεν έχουν αντιληφτεί την έννοια της δημοκρατίας; Μαλάκες είναι;

Δε νομίζω, όμως, ότι όσοι σκέφτονται έτσι σκέφτονται σωστά ακριβώς. Η φανταστική λογοτεχνία (περιλαμβάνοντας και αυτή που είναι στο διάστημα, ή σε άλλους πλανήτες) δεν υποτίθεται ότι είναι για να σχολιάσει την κοινωνία, ή για να μεταδώσει κοινωνικές ή πολιτικές αξίες. Ανέκαθεν ο σκοπός της φανταστικής λογοτεχνίας ήταν να μας κάνει να βιώσουμε συναρπαστικές περιπέτειες σε μαγευτικούς κόσμους.

Και δεν μπορείς να το κάνεις αυτό με δημοκρατικό πολίτευμα, ρε άνθρωπε; Γιατί;

[Συνέχισε να διαβάζεις]