Παρακολουθώ μια σειρά επιστημονικής φαντασίας (το The 100) και σ’ένα σημείο βλέπεις να παίρνουν ένα μικροτσίπ από το κεφάλι κάποιου, να το περνάνε μέσα σε κάτι σαν τάμπλετ, και να παρακολουθούν τις αναμνήσεις του σαν να ήταν ταινία.

Και αναρωτιέμαι: Πόσες φορές το έχουμε δει αυτό στην επιστημονική φαντασία;

Πάρα πολλές φορές, είναι η απάντηση. Αυτό ή κάτι παρόμοιο. Οι αναμνήσεις να αποθηκεύονται σε κάποιο τεχνολογικό μέσο, και μετά να τις βλέπουν από μια οθόνη.

Είναι αρκετά κλισέ πλέον (αν και η σειρά μου αρέσει, ασχέτως αυτού), και επίσης αναρωτιέμαι, όχι μόνο αν ποτέ θα συμβεί κάτι τέτοιο, αλλά αν θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο.

Δε νομίζω ότι θα μπορούσε, γιατί οι αναμνήσεις μας δεν είναι πραγματικά σαν ταινία. Δεν είναι σαν να έχεις ένα αρχείο mp4 μες στο κεφάλι σου. Κλείσε τα μάτια και προσπάθησε να θυμηθείς ένα παλιό περιστατικό. Όσο περνά ο καιρός, το θυμάσαι ολοένα και λιγότερο καλά, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να συμπληρώνεις ολοένα και περισσότερα πράγματα με τη φαντασία σου.

Αυτό, όμως, ισχύει από την αρχή. Δηλαδή, από την αρχή, ουσιαστικά χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις τη φαντασία σου για να αναπαράγεις μες στο μυαλό σου κάτι που είχε συμβεί πρόσφατα. Οι αναμνήσεις δεν νομίζω πως είναι οπτικά δεδομένο αλλά σκέτα πληροφοριακά δεδομένα. Το μυαλό αρπάζει ό,τι είναι να αρπάξει, τα κρατά όσο μπορεί να τα κρατήσει, και μετά, ανακαλώντας αυτά τα δεδομένα, αναδημιουργεί τη σκηνή – την ανάμνηση – χρησιμοποιώντας τη φαντασία σου. (Γι’αυτό κιόλας δύο άνθρωποι μπορεί να θυμούνται το ίδιο περιστατικό λίγο διαφορετικά.)

Αυτό δεν θα μπορούσε να το κάνει ένα μηχάνημα, γιατί τα μηχανήματα δεν έχουν φαντασία. Ακόμα κι αν μπορούσε κάπως να διαβάσει κάποια εγκεφαλικά δεδομένα – κάποια πράγματα που έχεις κρατήσει στη μνήμη σου – δεν θα είχε τη δυνατότητα να τα αναπαράγει και με πολύ αξιόπιστο ή αληθοφανή τρόπο.