Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
21 / 1 / 2023

Τις προάλλες έλεγα για αυτό το θέμα-χάλι με τους συγγραφείς στην Ελλάδα, και έλεγα και ότι, όπως όλοι ξέρουν, οι αναγνώστες είναι ελάχιστοι, δυσανάλογοι ως προς τα βιβλία που κυκλοφορούν (κουτσά-στραβά όπως κυκλοφορούν). Και προς το τέλος έκανα και μια γρήγορη αναφορά στα ηλεκτρονικά βιβλία: ότι φαίνεται πως στην Ελλάδα ακόμα πιο λίγοι διαβάζουν ηλεκτρονικά βιβλία και χρησιμοποιούν συσκευές ανάγνωσης.

Παραδόξως – οι πάντες (ακόμα και κάτι άτομα άνω των 70) βλέπεις να είναι με smartphone στο χέρι!

Αυτή η έλλειψη ενδιαφέροντος προς τα ηλεκτρονικά βιβλία, για εμένα είναι τελείως παράλογη και νομίζω πως δείχνει δύο πράγματα.

Πρώτον, ότι ίσως να έχει γίνει κάποιο εσκεμμένο σαμποτάζ των ηλεκτρονικών βιβλίων από τους μεγαλοεκδότες (γιατί τα χάρτινα βιβλία τούς συμφέρουν καλύτερα) και άλλους που νομίζουν ότι το χάρτινο βιβλίο είναι το «κανονικό» βιβλίο. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι, μέσω πολλών διαύλων, τα ηλεκτρονικά βιβλία (ειδικώς τα δωρεάν) δεν προωθούνται ενώ τα χάρτινα προωθούνται κατά κόρον (και παρ’όλ’ αυτά, αμφίβολη είναι η κίνηση που έχουν).

Δεύτερον, η έλλειψη ενδιαφέροντος προς τα ηλεκτρονικά βιβλία δείχνει περίτρανα το πόσο τραγικά λίγοι είναι τελικά οι άνθρωποι που όντως ενδιαφέρονται να διαβάσουν.

Ο άνθρωπος που δεν ενδιαφέρεται πραγματικά να διαβάσει θα πάρει ένα χάρτινο βιβλίο και θα το λιβανίζει μισό χρόνο, αν όχι έναν χρόνο ολόκληρο, και στοίχημα είναι αν θα το τελειώσει. Άντε να διαβάσει δύο ή τρία βιβλία, το πολύ. Δεν είναι, ουσιαστικά, αναγνώστης. Είναι casual αναγνώστης. Το κάνει για πλάκα, όπως εγώ μπορεί να καπνίσω κάνα πούρο αλλά γενικά δεν καπνίζω πούρα.

Αυτός ο αναγνώστης συνυπολογίζεται στις μελέτες για αναγνώστες στην Ελλάδα.

Αλλά δεν είναι ο πραγματικός αναγνώστης. Δεν είναι ο φανατικός που διαβάζει συστηματικά λογοτεχνία. Αυτός ο άνθρωπος (και δεν τον κατηγορούμε, απλώς λέω ότι υπάρχει) δεν θα αγοράσει συσκευή για να διαβάζει ηλεκτρονικά βιβλία, ούτε θα αναζητήσει ηλεκτρονικά βιβλία, γιατί δεν τον ενδιαφέρει, αφού διαβάζει ελάχιστα.

Τα ηλεκτρονικά βιβλία ενδιαφέρουν περισσότερο αυτούς που διαβάζουν και περισσότερο. Είναι διευκόλυνση. Και είναι και πιο φτηνά (ή θα έπρεπε να είναι – αλλιώς είναι εκμετάλλευση), ή ακόμα και δωρεάν. Τα βρίσκεις εύκολα, τα βάζεις μέσα σε μια συσκευή, και διαβάζεις με την άνεσή σου, όπου και όπως θέλεις.

Το γεγονός ότι στην Ελλάδα δεν ενδιαφέρονται για τα ηλεκτρονικά βιβλία δείχνει ότι δεν ενδιαφέρονται για τα βιβλία γενικά. Διαφορετικά, με τέτοια κρίση στην οικονομία (εκτός των άλλων), μόνο ηλεκτρονικά βιβλία θα έπρεπε να διαβάζουν.

(Προσωπικά τα προτιμώ γιατί είναι πολύ πιο άνετα στο χέρι και εύκολο να βρεις εκείνο που θέλεις όταν το θέλεις. Και δεν πιάνουν και χώρο στην ήδη παραφορτωμένη βιβλιοθήκη μου. Και, ναι, εντάξει, μετράει και το ότι δεν χρειάζεται να πληρώνεις 15 ευρώ για ένα βιβλίο που ίσως και να μη σου αρέσει τελικά.)

 

 

Επίσης . . .

Γιατί Δεν μας Αρέσει η Παράδοσή μας;


Οι συγγραφείς φανταστικής λογοτεχνίας, στην Ελλάδα, έχουν αρκετές φορές κατηγορηθεί από διάφορους ότι δεν τους αρέσει η ελληνική παράδοση, ότι δεν τη χρησιμοποιούν μέσα στις ιστορίες τους αλλά χρησιμοποιούν την «ξένη» παράδοση.

Ή, μάλλον, αυτό είναι αρκετά γενικό· δεν ισχύει για όλους τους συγγραφείς φαντασίας στην Ελλάδα. Υπάρχουν και ορισμένοι που, φανατικά μάλιστα, γράφουν ιστορίες με έντονη βάση στην ελληνική παράδοση. Αλλά το κάνουν μόνο ορισμένοι, και καλό είναι αφού τους αρέσει. Όμως δεν το κάνουν όλοι, και όσοι δεν το κάνουν έχουν συχνά μπει στο στόχαστρο. Έχουν ακουστεί διάφορα άσχημα λόγια, ότι δεν είναι «αρκετά ελληνικά» αυτά που γράφουν, ότι «δεν τους αρέσει η Ελλάδα», ότι «είναι ξενόφερτη η θεματολογία τους», και παρόμοια μαργαριτάρια.

Κάποιοι φαίνεται να νομίζουν ότι, αν είσαι Έλληνας, πρέπει συνέχεια να γράφεις για τον Δία και τον Ηρακλή, για την Ελληνική Επανάσταση, ή για την καταστροφή της Σμύρνης· για τη Χούντα, για τον Εμφύλιο, ή για την Αντίσταση. Οτιδήποτε άλλο απαγορεύεται! Αν είσαι Έλληνας. Αν είσαι ξένος, εντάξει, όλα καλά· γράψε ό,τι γουστάρεις, βρε αδελφέ. Αλλά, αν είσαι Έλληνας, πρέπει να έχεις περιορισμένη θεματολογία. Για κάποιο μυστηριώδη λόγο.

Αυτό, βέβαια, πάει κόντρα στη νοοτροπία της φανταστικής λογοτεχνίας που – όπως το βλέπω εγώ, τουλάχιστον – είναι να εξερευνάς συνεχώς καινούργια πράγματα και καινούργιες ιδέες.

Εννοείται πως είναι προκατειλημμένο και κακόηθες να κατηγορεί κανείς τους συγγραφείς φαντασίας ότι αυτά που γράφουν «δεν είναι αρκετά ελληνικά», όμως κανείς δεν φαίνεται να αναρωτιέται γιατί αυτοί οι συγγραφείς δεν χρησιμοποιούν την ελληνική παράδοση στη λογοτεχνία τους.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Ιουλίου (21/7)


αμφιλεγόμενα κινούμενα σχέδια, και The New Northland (του Louis Pope Gratacap – 1915), και Jasmine Becket-Griffith & David Van Gough (παραμυθένια, νεκροσουρεαλιστική τέχνη), και ελληνικοί μύθοι σε ταινίες, και The Cube (του Jim Henson – 1969), και η λεηλασία της επιστημονικής φαντασίας (από τους σύγχρονους τεχνολογικούς γίγαντες), και The Cosmic Dope (φιλμ ΕΦ μικρού μήκους), και Δαιμονικά, Χίμαιρες, & το Γκροτέσκο στη Γαλλική Γοτθική Γλυπτική, και το Ατελιέ Heinrichs & Bachmann (εξώφυλλα για βιβλία φαντασίας: ’60–’80), και Clifford D. Simak (μυθιστορήματα ηρωικής φαντασίας), και Bob Peak (τέχνη από την ταινία Excalibur), και Sweets to the Sweet (ο Robert Bloch στην οθόνη), και Richard Powers (ψυχεδελικοσουρεαλιστική τέχνη εξώφυλλων φαντασίας), και: ακόμα περισσότερα στο LinX...

 

Η Πολιτική της Φανταστικής Λογοτεχνίας


Η φανταστική λογοτεχνία είναι γεμάτη μονάρχες, ευγενείς, και αριστοκρατία. Το ίδιο (παραδόξως;) ισχύει και για την επιστημονική φαντασία (ή, μήπως, θα έπρεπε απλά να την πούμε φαντασία στο διάστημα;), όπως στο Dune του Herbert, ή, για ένα ακόμα πιο παλιό παράδειγμα, όπως στο Princess of Mars και τις συνέχειές του, του Burroughs. Σε όλα αυτά τα βιβλία έχουμε βασιλιάδες και βασίλισσες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες, και κάθε είδους τρελό ή ηρωικό αριστοκράτη.

Πολλοί έχουν – εύλογα, ίσως – αναρωτηθεί γιατί. Γιατί, βρε παιδιά, τόση αριστοκρατία στη φανταστική λογοτεχνία; Γιατί ένα τέτοιο ξεπερασμένο πολιτικό σύστημα;

Για το Dune, συγκεκριμένα, είχα διαβάσει κάποιον να σχολιάζει ότι η κοινωνία του είναι «οπισθοδρομική». Και ίσως όντως να είναι... Δηλαδή, αναλογιστείτε: αυτοί οι άνθρωποι ταξιδεύουν στο διάστημα, αλλά ακόμα έχουν δούκες και βαρόνους; Δεν έχουν αντιληφτεί την έννοια της δημοκρατίας; Μαλάκες είναι;

Δε νομίζω, όμως, ότι όσοι σκέφτονται έτσι σκέφτονται σωστά ακριβώς. Η φανταστική λογοτεχνία (περιλαμβάνοντας και αυτή που είναι στο διάστημα, ή σε άλλους πλανήτες) δεν υποτίθεται ότι είναι για να σχολιάσει την κοινωνία, ή για να μεταδώσει κοινωνικές ή πολιτικές αξίες. Ανέκαθεν ο σκοπός της φανταστικής λογοτεχνίας ήταν να μας κάνει να βιώσουμε συναρπαστικές περιπέτειες σε μαγευτικούς κόσμους.

Και δεν μπορείς να το κάνεις αυτό με δημοκρατικό πολίτευμα, ρε άνθρωπε; Γιατί;

[Συνέχισε να διαβάζεις]