Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
25 / 5 / 2020

Ο Brian Lumley είναι πιο γνωστός για τον Νεκροσκόπο, αλλά δεν έχει τύχει να τον διαβάσω ώς τώρα παρότι τον έχω στα υπόψη. Ίσως να φταίει το ότι έχει να κάνει με βαμπίρια και, γενικά, δεν γουστάρω τα βαμπίρια.

Όμως ο Lumley έχει γράψει κι άλλα βιβλία, ανάμεσα στα οποία και κάποια στις ονειροχώρες του Lovecraft. Έτσι αποφάσισα να διαβάσω αυτά, γιατί οι ονειροχώρες ανέκαθεν μου φαίνονταν ενδιαφέρον σκηνικό που όμως ο ίδιος ο Lovecraft δεν νομίζω ότι είχε εξερευνήσει ή επεκτείνει αρκετά μέσα στα κείμενά του. Ήλπιζα ότι ο Lumley θα έκανε εκείνο που ο Lovecraft δεν είχε κάνει.

Κούνια που με κούναγε...

Ή, μάλλον, όχι, εντάξει, έχει όντως επεκτείνει και εξερευνήσει περισσότερο τις ονειροχώρες. Όμως είναι σχεδόν σαν άλλο πράγμα. Η Αναζήτηση της Άγνωστης Καντάθ, του Lovecraft, είναι γραμμένη όχι απλά με τις ονειροχώρες ως σκηνικό αλλά και με τρόπο καταφανώς ονειρικό. Είναι το ίδιο το ύφος της γραφής τέτοιο.

Αυτό δεν ισχύει στα βιβλία του Brian Lumley, που τα δύο πρώτα είναι το Hero of Dreams και το Ship of Dreams. Το ένα το έχω ήδη τελειώσει, το άλλο το τελειώνω τώρα – 20 σελίδες απομένουν. Δεν έχουν καμιά σχέση μ’εκείνο που ήξερα από τον Lovecraft. Τα βιβλία αυτά είναι καλτ με την κακή έννοια. Ναι, σίγουρα, διαδραματίζονται στις ονειροχώρες του Lovecraft – τα ίδια ονόματα, οι ίδιες τοποθεσίες – όμως είναι όλα γραμμένα σαν ένα σκηνικό για περιπέτειες ηρωικής φαντασίας. Δεν έχουν τίποτα το πραγματικά ονειρικό οι ονειροχώρες του Lumley εκτός απ’το ότι ο χρόνος στα ταξίδια υποτίθεται πως περνά λίγο περίεργα, και το ίδιο ισχύει για τις αποστάσεις γενικά – είναι κάπως ακαθόριστες.

Οι ιδέες είναι καλές – και αυτές του Lovecraft και αυτές του Lumley – δεν είναι άσχημες. Ορισμένες είναι τελείως σουρεαλιστικές. Είναι, ίσως, ο μόνος λόγος για να διαβάσεις αυτά τα βιβλία. Κατά τα άλλα, δεν είναι και τόσο καλά. Είναι αυτό που θα έλεγα «της πλάκας». Η ίδια η γραφή μοιάζει να είναι της πλάκας. Παρότι έχει αναμφίβολα έναν δυναμισμό και έναν αυθόρμητο ενθουσιασμό, δεν είναι καλή γραφή· το βλέπεις αυτό. Και οι δύο βασικοί χαρακτήρες είναι ακόμα χειρότεροι. Είναι ό,τι πιο κλασικό μπορείς να φανταστείς στην ηρωική φαντασία, και ό,τι πιο γελοίο. Οι κλασικοί adventurers. Μάλιστα, μέσα στο ίδιο το κείμενο αναφέρονται, ξανά και ξανά, ως «the adventurers», και πραγματικά θυμίζει συνηθισμένο RPG η όλη κατάσταση, ακόμα και από το όπως μιλάνε οι χαρακτήρες αναμεταξύ τους, όλο αστειάκια και ευφυολογήματα. Δεν είναι κακός ο διάλογος γι’αυτό που είναι – μοιάζει ζωντανός – αλλά αυτό που είναι είναι της πλάκας. Θυμίζει όπως θα μιλούσαν οι παίχτες ενός RPG γύρω απ’το τραπέζι: οι παίχτες, όχι οι χαρακτήρες τους.

Μιλάμε για δυο ήρωες που βάζουν τον εαυτό τους σε κίνδυνο για το δε-γαμιέται-πάμε-ρε-συ, και αντιμετωπίζουν παράξενα τέρατα ενώ ευφυολογούν μες στη μάχη και περνάνε από θανατηφόρες παγίδες κάνοντας αστεία.

Η ίδια η πλοκή, αναμενόμενα, δεν είναι και τόσο καλή. Πάλι, θυμίζει περιπέτεια κλασικού RPG όπου οι χαρακτήρες στέλνονται αποδώ κι αποκεί, ή πηγαίνουν από μόνοι τους, χωρίς πραγματικά καλές δικαιολογίες. Δεν μοιάζουν με πραγματικούς ανθρώπους· μοιάζουν με καρικατούρες ανθρώπων.

Το Hero of Dreams δεν ήταν καλό ακριβώς, αλλά είχε πλάκα και μια αρκετά απρόβλεπτη πλοκή – πράγμα που είναι bonus. Το Ship of Dreams είναι ακόμα χειρότερο: η πλοκή είναι τελείως κλισέ. Αξιοσημείωτο, δε, ότι και στα δύο βιβλία υπάρχει μια κακιά τύπισσα που φαίνεται σαν να βγήκε από μισογύνικη φαντασίωση (και, όχι, δεν είναι η ίδια κακιά τύπισσα· είναι δύο διαφορετικές). Και οι δύο θέλουν να πηδηχτούν με τον βασικό ήρωα, τον David Hero (άκου όνομα, εκτός των άλλων!), αλλά όταν είναι στο κρεβάτι μαζί του αποκαλύπτεται ότι είναι πανέμορφες γυναίκες μόνο από τη μέση και πάνω... ή κάτι τέτοιο.

Μιλάμε για τη μια γελοιότητα μετά την άλλη.

Εντάξει, μην είμαι και τελείως άδικος μ’αυτά τα βιβλία. Διαβάζονται. Έχουν, όντως, πλάκα. Αλλά αυτό είναι – της πλάκας. Ενώ περίμενα κάτι περισσότερο. Δεν ξέρω άμα θα πάω στο τρίτο. Ο Dray Prescot είναι σκάλες πιο πάνω, ειδικά ύστερα από τα αρχικά βιβλία της σειράς, κι αισθάνομαι να με καλεί ξανά· η σειρά αυτή είναι γιγάντια...

 

 

Επίσης . . .

Η Ψυχεδελική Παράδοση στη Φανταστική Λογοτεχνία


Πριν από κάποιο καιρό, είχα γράφει ότι η φανταστική λογοτεχνία είναι αρκετά βασισμένη στη ρομαντική παράδοση. Αλλά, φυσικά, δεν είναι βασισμένη μόνο σ’αυτήν. Είναι εξίσου βασισμένη και στην ψυχεδελική παράδοση.

Όταν πολύς κόσμος ακούει για «ψυχεδελική παράδοση», συνήθως σκέφτεται δύο πράγματα – ή, ίσως, τρία. Το πρώτο είναι το ψυχεδελικό ρεύμα του ’60, με τους χίπηδες, τη ροκ μουσική, και όλα τα σχετικά. Το δεύτερο είναι τα ναρκωτικά – γενικά κι αόριστα – όπως έχει καταντήσει να ονομάζονται συλλήβδην όλες οι ψυχοτρόπες ουσίες. Αυτοί που σκέφτονται το πρώτο είθισται να το σκέφτονται με κάπως καλό τρόπο. Αυτοί που σκέφτονται το δεύτερο είθισται να το σκέφτονται ως κάτι το κακό. Τίποτα από τα δύο δεν είναι αλήθεια, ακριβώς· και τα δύο βασίζονται σε προκαταλήψεις.

Το τρίτο που μπορεί να σκέφτονται κάποιοι (πιο «ψαγμένοι») είναι η παράδοση του σαμανισμού, που ναι μεν υπάρχει και στα βιβλία του Καστανέντα αλλά είναι, ουσιαστικά, πολύ αρχαία παράδοση. Υπήρχε ακόμα και στην αρχαία Ελλάδα, φυσικά. (Τι νομίζετε ότι έκαναν στο Μαντείο των Δελφών; Έπαιζαν τάβλι;)

Η φανταστική λογοτεχνία, όσον αφορά την ψυχεδελική παράδοση, δεν βασίζεται σε κάτι συγκεκριμένο από αυτά. Βασίζεται σε όλα συγχρόνως, και σε ακόμα περισσότερα, αν το παρατηρήσεις λίγο στο βάθος – αλλά, δυστυχώς, οι πιο πολλοί δεν το παρατηρούν. Αυτό είναι ένα στοιχείο της φανταστικής λογοτεχνίας που, αν και πολύ βασικό, συχνά παραβλέπεται, ή περνά παράπλευρα χωρίς ιδιαίτερο σχολιασμό.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Νοεμβρίου (4/11)


RIP Patrick Stewart (X-Men, Star Trek, & άλλα) — RævJäger (μουσική: dungeon synth, ατμοσφαιρική, μελωδική) — Syd Mead (φουτουριστικοί πίνακες ) — Marigold Santos (σουρεαλιστική, ψυχεδελική τέχνη) — Οι αντιδράσεις στη διακοπή του AO3 — Συμπαντικός Τρόμος (Cosmic Horror) — Ταινίες με μάγισσες — Βαμπίρ του διαστήματος — MAME32 Plus! Plus! (παλιά, κλασικά Arcade) — Ζωγραφική φαντασίας στο heavy metal — Salvator Rosa (τέχνη) — Gray Morrow (κι άλλη τέχνη) — A. E. Van Vogt (σε κόμιξ) — Real-ESRGAN-ncnn-vulkan (μηχανή τεχνητής νοημοσύνης για μεγέθυνση εικόνων) — Πολλά ακόμα καταφτάνουν στο LinX

 

Περί Γραφής: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα, Ξανά


Αυτό το άρθρο είναι συνέχεια του προηγούμενου: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα. Εν μέρει, μου έδωσε έμπνευση να το γράψω κάποιος που ανέφερε κάτι σε ένα από τα σόσιαλ μύδια. Και λέω εν μέρει γιατί δεν χρειάζομαι ποτέ και πολλή έμπνευση για να γράψω για τη στίξη. Έχω μια σχέση αγάπης-μίσους μαζί της. Ξεκίνησα να γράφω ως τελείως άσχετος με τη στίξη, μην έχοντας ιδέα ποια θα μπορούσε ποτέ να ήταν η χρήση της άνω τελείας: ίσως ακόμα και του κόμματος. Έφτασα σε σημείο να νομίζω ότι έβαζα σωστά τη στίξη, αλλά απλά το νόμιζα μόνο. Και κατέληξα να συμπεράνω πόσο ανόητος είσαι όταν νομίζεις ότι «ξέρεις» τη χρήση της στίξης, και πόσο υποκειμενική μπορεί να είναι η στίξη. Αλλά όχι και στα πάντα. Υπάρχουν κι ορισμένα σταθερά πράγματα. Και υπάρχει και μια κάποια... αισθητική. Ναι, αισθητική.

Έτσι, γράφουμε τώρα συνέχεια του προηγούμενου άρθρου γιατί, πολύ απλά, το θεωρώ ενδιαφέρον να γράψω συνέχεια. Και έχει νόημα. Ακολουθήστε με...

Σχετικά με την παύλα μπορεί να υπάρξει ένα ερώτημα: Γιατί να μην κολλά επάνω στις λέξεις; Να, για παράδειγμα, δες τι γίνεται με όλα τα άλλα σημεία στίξης: κολλάνε επάνω στις λέξεις. Η παύλα γιατί να μην κολλά; Στο πηγάδι κατούρησε;

Το θέμα είναι το εξής: όλα τα άλλα σημεία στίξης (εκτός, ίσως, από το θαυμαστικό) είναι αρκετά παλιά. Η παύλα – εκτός αν κάνω τρομερό λάθος – είναι πιο πρόσφατη. Δεν υπήρχε παλιά. Και, παρότι ουσιαστικά συντακτικό σημείο στίξης (όχι σχολιαστικό, όπως το θαυμαστικό), είναι κάπως ιδιαίτερο, και έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Ακόμα και σαν να ήταν σχολιαστικό!

Η παύλα, σε κάποια κείμενα, μπορεί να βρεθεί να αντικαθιστά μέχρι και την τελεία, ή μπορεί να μπαίνει και μαζί με την τελεία. Ή όπου αλλού μπορείς να διανοηθείς. Πολλοί πιστεύουν, δε, ότι χρησιμοποιείται απλώς για να τονίσει την επόμενη λέξη, ή φράση: ή τη λέξη, ή φράση, που κλείνεται ανάμεσα στις παύλες.

Επικρατεί μια σύγχυση.

Αλλά, στην πραγματικότητα, σύγχυση δεν υφίσταται. Είναι συντακτικό σημείο στίξης, ουσιαστικά, όχι σχολιαστικό.

Όλα τα άλλα σημεία στίξης κολλάνε επάνω στις λέξεις, ναι. Αλλά κολλάνε ανεξαιρέτως (πλην της παρένθεσης) στο τέλος της λέξης, ποτέ στην αρχή. Κόμμα, τελεία, άνω τελεία, ερωτηματικό, θαυμαστικό... τα έχετε δει ποτέ στην αρχή; Πάντα στο τέλος κολλάνε.

Και ρωτάω τώρα: Η παύλα πού κολλάει; Στην αρχή, ή στο τέλος;

[Συνέχισε να διαβάζεις]