Τώρα με τον κορονοϊό, το θέμα περί δημοκρατίας φαίνεται να έχει αρπάξει φωτιά. Και με εκπλήσσουν ορισμένα πράγματα που μοιάζει να πιστεύουν κάποιοι άνθρωποι.

Όταν τους λένε ότι τα μέτρα που παίρνονται για τον κορονοϊό δεν είναι δημοκρατικά – συμπεριλαμβανομένου lockdown και εξαναγκαστικών εμβολιασμών – απαντούν ότι είναι δημοκρατικά επειδή η πλειοψηφία τα θέλει (αν υποθέσουμε ότι όντως τα θέλει). Σου λένε ότι είναι ΟΚ, ας πούμε, να εμβολιάζεις κάποιον που δεν επιθυμεί να εμβολιαστεί επειδή η πλειοψηφία το θέλει. Αυτό είναι δημοκρατία, βρε αδελφέ! Ό,τι θέλει ο λαός!

Σωστά;

Και μετά φέρνουν μερικοί και το παράδειγμα του Σωκράτη που εξαναγκαστικά ήπιε το κώνειο. Δημοκρατία δεν είχαν στην Αρχαία Ελλάδα; Ορίστε, λοιπόν, αυτό είναι η δημοκρατία! Να εξαναγκάζεις κάποιον, λόγω πλειοψηφίας, να πάει ν’αυτοκτονήσει.

Λυπάμαι που θα σπάσω τη σαπουνόφουσκα μέσα στην οποία ζούνε, αλλά η δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας ήταν λιγάκι βαρβαρική–

Τι; Πώς; Μα δεν ήταν θεοί, τότε, γαμώ τον Δία σου;

Για τα δεδομένα της εποχής τους, ναι, ήταν πολιτισμένοι. Αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν απόλυτο παράδειγμα για τη σημερινή εποχή, διότι πολύ απλά τα δεδομένα είναι τελείως διαφορετικά.

Αλλά ασ’ το αυτό το θέμα. Δες το πιο απλά.

Αν η πλειοψηφία αποφασίσει ότι πρέπει να μαζέψουμε όλους τους ακροδεξιούς στην Πλατεία Ομόνοιας και να τους εκτελέσουμε, πρέπει να το κάνουμε;

Αν η πλειοψηφία αποφασίσει ότι πρέπει να μαζέψουμε όλους τους αναρχικούς στην Πλατεία Ομόνοιας και να τους εκτελέσουμε, πρέπει να το κάνουμε;

Αν η πλειοψηφία αποφασίσει ότι πρέπει να σκοτώσουμε όλους τους πρόσφυγες, πρέπει να το κάνουμε;

Αν η πλειοψηφία αποφασίσει ότι πρέπει να εκτελέσουμε ΕΣΕΝΑ επειδή η πλειοψηφία δεν σε γουστάρει, πρέπει να το κάνουμε;

Είναι δημοκρατικά όλ’ αυτά, δεν είναι; Ό,τι θέλει ο λαός!

Είμαι σίγουρος, όμως, ότι όσοι τα διαβάζουν τώρα αισθάνονται, ανεξάρτητα από τις πεποιθήσεις τους, πως τίποτα από αυτά δεν θα ήταν σωστό.

Κι όμως είναι δημοκρατικά. Αν και, βέβαια, πρόκειται για μια παρεκτροπή της δημοκρατίας που λέγεται οχλοκρατία.

Δημοκρατία από δημοκρατία διαφέρει. Δημοκρατία σήμερα δεν σημαίνει ό,τι αποφασίσει το πλήθος. Γιατί, αν είναι έτσι, τότε... ορίστε ακόμα ένα παράδειγμα: Μαζεύεται ένα πλήθος 1.000 ανθρώπων και θεωρεί ότι μια γυναίκα είναι «μάγισσα» και πρέπει να καεί. Οπότε την αρπάζουν και την καίνε. Δημοκρατικά. Δημοκρατικός μεσαίωνας...

Όπως έλεγα, δημοκρατία από δημοκρατία διαφέρει. Σήμερα, λέγοντας δημοκρατία εννοούμε μια ελευθεριακή μορφή δημοκρατίας: δηλαδή, ναι μεν μετράει η δύναμη της πλειοψηφίας, αλλά υπάρχουν και κάποιες σταθερές αξίες οι οποίες ορίζονται από το Σύνταγμα, από τα ανθρώπινα δικαιώματα, και τα λοιπά. Οπότε, δεν μπορείς να πας και να κάψεις μια «μάγισσα» επειδή μάζεψες 7 εκατομμύρια ανθρώπους που υπέγραψαν ότι θέλουν η «μάγισσα» να καεί. Ο κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στα δικά του πιστεύω και στο πώς θέλει ο ίδιος να ρυθμίζει τη ζωή του, ασχέτως αν 7 εκατομμύρια πουριτανοί τον θεωρούν, ξέρω γω, «μάγο» ή «μίασμα» ή οτιδήποτε άλλο.

Κι αυτό είναι σημαντικό γιατί δημιουργεί μια κάποια σταθερότητα και ασφάλεια μες στην κοινωνία, όχι μόνο για τις μειοψηφίες αλλά και για τις πλειοψηφίες. Διότι αν μια πλειοψηφία στραφεί εναντίον ενός ανθρώπου, για παράδειγμα, επειδή τον θεωρεί «μίασμα», αυτός τι επιλογές έχει; Πρέπει να τρέξει να κρυφτεί και μετά να αρχίσει να σκοτώνει για να ζήσει. Αυτός είναι και ο τρόπος που, ιστορικά, έχουν δημιουργηθεί οι περισσότεροι πειρατές, παράνομοι, και τα λοιπά. Έγιναν έτσι επειδή δεν μπορούσαν να ζήσουν αλλιώς. Δεν τους άφηναν να ζήσουν αλλιώς. Κι αυτό έχει αρνητικά αποτελέσματα για όλους.

Μπορεί ιστορίες με παρανόμους και τυράννους να έχουν πλάκα στα μυθιστορήματα και στις ταινίες, αλλά στην πραγματική ζωή δεν έχουν πλάκα, ούτε για τους παρανόμους ούτε για τον γενικό πληθυσμό, γιατί δημιουργείται μια κατάσταση που και ο παράνομος δεν μπορεί να ζήσει ήρεμα και οι άλλοι κινδυνεύουν από αυτόν.

Προκειμένου να αποφευχθούν τέτοια έκτροπα, είναι καλύτερο να δίνονται κάποιες βασικές ελευθερίες σε όλους τους ανθρώπους, όπως η ελευθερία της έκφρασης, η ελευθερία της κίνησης, η ελευθερία της σκέψης, του να πιστεύουν ό,τι θέλουν, η ελευθερία να ορίζουν το σώμα τους όπως θέλουν.

Αυτά που έχουν γίνει με τον κορονοϊό ήδη έχουν υπονομεύσει την ελευθερία της κίνησης (και αρκετά ακόμα και την ελευθερία της έκφρασης· ίσως και την ελευθερία της σκέψης) και πλησιάζουν να υπονομεύσουν και την ελευθερία τού να ορίζει ο καθένας το σώμα του όπως θέλει. Επίσης, διάφορα άλλα καταπιεστικά έκτροπα έχουν γίνει με αφορμή την πανδημία.

Και τα αποτελέσματα τα βλέπουμε στην οργή του κόσμου, στις αντιδράσεις του, αλλά και στις αντιδράσεις διάφορων μεμονωμένων ατόμων. Έχουμε ήδη αρχίσει να δημιουργούμε εν δυνάμει αντιφρονούντες και παρανόμους.

Πού θέλουμε να φτάσουμε, τέλος πάντων;

Αυτή είναι η δημοκρατία που εννοείτε; Ε, δεν διαφέρει και τόσο από τον Μεσαίωνα.

 

Πετάξανε οι οφθαλμοί μας, πετάξανε.

(Αυτή η λάμψη, παρεμπιπτόντως, δεν είναι τίποτα πιο μυστηριώδες από τον ήλιο που περνούσε από ένα άνοιγμα καθώς τραβούσα τη φωτογραφία.)

Μυστηριακές Οντότητες

 

Η διαίσθησή μου σπάνια κάνει λάθος. (Για την ακρίβεια, αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να σκεφτώ καμία περίπτωση που έχει κάνει λάθος, αλλά υποθέτω κάποτε θα έχει κάνει.)

Από την αρχή αυτής της πανδημίας, όταν τα ΜΜΕ είχαν αρχίσει να τρομοκρατούν ασύστολα τον γενικό πληθυσμό, είχα μια περίεργη αίσθηση για το όλο θέμα. Πολύ απλά δεν μπορούσα να το πιστέψω. Κάτι, εσωτερικά, με ενοχλούσε. Το ερεύνησα, και τότε έβρισκα μόνο διάφορες σαχλαμάρες και ανακρίβειες. Έφτασα μέχρι και στο σημείο να αναρωτηθώ μήπως τελικά έκανα λάθος, μήπως σκεφτόμουν μαλακίες και όντως ήταν μια τόσο σοβαρή κατάσταση όσο ήθελαν να λένε.

Μετά, όμως, άρχισα να ανακαλύπτω διάφορες πληροφορίες σε websites του εξωτερικού που δικαιολογούσαν τις ενστικτώδεις αμφιβολίες μου για το όλο θέμα. Και σταδιακά ακόμα και σε ελληνικά websites άρχισα να βρίσκω παρόμοιες πληροφορίες, καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αφυπνίζονταν μπροστά σ’αυτή την τραγική αλήθεια: ότι ναι μεν υπάρχει ένας ιός που κυκλοφορεί αλλά τα μέτρα που παίρνονται είναι αδικαιολόγητα απολυταρχικά και οδηγούν τις κοινωνίες στο βάραθρο.

Και ορίστε πού έχουμε φτάσει σήμερα: Από το κακό στο χειρότερο. Αμφιβάλλει κανείς;

Ένας χρόνος έχει περάσει από τότε που η διαίσθησή μου με προειδοποιούσε για κάτι τρομερά κακό και δεν ήμουν σίγουρος αν είχε δίκιο.

Τελικά, είχε δίκιο.

Τι έχει γίνει από τότε ώς τώρα:

• καταστροφή της οικονομίας·
• γενικευμένη παράνοια, αδικαιολόγητη για τα πραγματικά δεδομένα της πανδημίας Covid-19·
• διχασμός της κοινωνίας·
• ολοένα και περισσότερα κρούσματα και νεκροί, παρά τα καταστροφικά lockdown που δεν βοηθάνε σε τίποτα·
• αποδεδειγμένα ψέματα σχετικά με αριθμό νεκρών και κρουσμάτων·
• λανθασμένη και τυχαία χρήση των αμφιλεγόμενων τεστ για κορονοϊό, με αποτέλεσμα ο καθένας να ερμηνεύει τα αποτελέσματα όπως τον βολεύουν·
• ανόητη θεοποίηση της μάσκας, που όλοι οι σοβαροί επιστήμονες ξέρουν ότι ελάχιστα προστατεύει, αν προστατεύει καν·
• συζήτηση για έμμεσο ή άμεσο καταναγκαστικό εμβολιασμό (ξεκάθαρη, δηλαδή, παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων)·
• θεοποίηση εμβολίων σαν να είναι μαγικά ελιξίρια ενώ δεν έχει ακόμα αποδειχτεί η αποτελεσματικότητά τους παρά μόνο εργαστηριακά·
• παρανοϊκή, τρομαγμένη επιθυμία του κόσμου να εμβολιαστεί παρότι ξέρει ότι θα τον αναγκάζουν να εμβολιάζεται επανειλημμένως ανά 6μηνο·
• πλήρης συγκάλυψη των πιθανών τραγικών παρενεργειών των εμβολίων·
• προσπάθεια κατάπνιξης ελεύθερων φωνών που επιχειρούν να αποκαλύψουν την αλήθεια για όλα τα παραπάνω.

Η κατάσταση είναι τραγική, και δεν φαίνεται να βελτιώνεται αν ο κόσμος δεν αφυπνιστεί και αρχίσει να λέει ΟΧΙ.

Τις προάλλες ο Σαχίνης έκανε μια καταπληκτική εκπομπή στο ΚΡΗΤΗ TV σχετικά με τον κορονοϊό, όπου έφερε καλούς, ευφυείς, και ειλικρινείς επιστήμονες όπως Ιωαννίδης, Φαρσαλινός, και άλλους, οι οποίοι δεν εγκρίνουν τα μέτρα για τον κορονοϊό και θεωρούν ότι είναι αντιεπιστημονικά.

Πώς; Μα, οι... ψεκασμένοι δεν είναι εναντίον της επιστήμης;

Όχι, οι υποτιθέμενοι «ψεκασμένοι» δεν είναι εναντίον της επιστήμης. Είναι υπέρ της ελευθερίας. Οι κορονοκράτορες – αυτοί που επιβάλλουν τα απολυταρχικά μέτρα – είναι και εναντίον της επιστήμης και εναντίον της ελευθερίας.

Και για όσους πάσχουν ακόμα από παράνοια για τον κορονοϊό και φοβούνται ότι είναι η χειρότερη επιδημία που έχει πλήξη την ανθρωπότητα, μπορούν να δουν παρακάτω μερικά αληθινά δεδομένα τα οποία παρουσίασε ο Ιωαννίδης τις προάλλες στην εκπομπή του Σαχίνη (αλλά μπορεί να τα βρει και οποιοσδήποτε κάνει μια απλή έρευνα στο διαδίκτυο):

Όπως φαίνεται, ο κορονοϊός δεν είναι και τόσο τρομερή επιδημία. Και τα θύματά του είναι κυρίως μεγάλης ηλικίας. Αν δεν υπολογίζονταν αυτοί που είναι μεγάλης ηλικίας, το ποσοστό θα ήταν τραγικά μικρότερο.

Τι σημαίνει αυτό;

Ότι καταστρέφουν τις κοινωνίες, τις οικονομίες, τα άτομα, τα πάντα, χωρίς καλό λόγο.

Όχι πως θα ήταν ποτέ δυνατόν να υπάρξει καλός λόγος για κάτι τέτοιο. Πολύ απλά, δεν λύνεις ένα πρόβλημα προκαλώντας περισσότερα προβλήματα. Και ούτε καν αυτό το πρόβλημα δεν μπορούν να λύσουν! Ο Ιωαννίδης, μάλιστα, τονίζει ότι τα lockdown λειτουργούν αντίστροφα, χειροτερεύοντας τα πράγματα ακόμα και για την ίδια την πανδημία (πράγμα που προσωπικά ήδη υποψιαζόμουν – απόδειξη ότι δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός επιστήμονας για να δεις το αυτονόητο).

Ο Φαρσαλινός, στην ίδια εκπομπή, είπε ότι δεν λύνεις ένα υγειονομικό πρόβλημα με μέτρα δημόσιας τάξης. Και αυτό είναι απόλυτα σωστά – ανάμεσα σε πολλά άλλα σωστά που είπε και συνεχίζει να λέει.

Ο Κλεάνθης Γρίβας – από τους λίγους ψυχιάτρους που συμπαθώ – είπε, αλλού, ειρωνικά, ότι ένα διαμέρισμα άρπαξε φωτιά και για να τη σβήσουμε γκρεμίσαμε όλη την πολυκατοικία!

Και πάλι δεν τη σβήσαμε, κύριε Γρίβα. Απλά γκρεμίσαμε την πολυκατοικία και τα απομεινάρια της άρπαξαν κι αυτά φωτιά...

Τώρα, το παραμύθι του συστήματος – των mainstream ΜΜΕ, των λαμόγιων του κορονοϊού, και των παραπλανημένων – είναι ότι διαμαρτύρονται – ποιοι; Άκου να δεις ποιοι λένε ότι διαμαρτύρονται: Οι ακροδεξιοί, οι εμμονικοί, οι ψεκασμένοι, τα τρολ του ΣΥΡΙΖΑ, οι δεξιοί αναρχικοί, οι ακροαριστεροί, οι εθνικιστές...

Ξέχασαν να προσθέσουν άλλη μια κατηγορία: εμένα. Γιατί δεν νομίζω ότι ανήκω σε καμία από αυτές τις ομάδες.

Επίσης, ξέχασαν να προσθέσουν χιλιάδες επιστήμονες, ανεξάρτητους δημοσιογράφους, σκεπτικιστές και σκεπτόμενους, καλλιτέχνες και συγγραφείς, σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Όταν όλοι αυτοί, που πολλοί ανήκουν και σε τελείως αντίθετες ομάδες, διαμαρτύρονται μαζικά, ε, αυτό σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά εδώ, και πρέπει να δώσεις σημασία.

Πρώτον: Όχι άλλος φόβος. Κάποτε θα πεθάνεις ούτως ή άλλως. Είναι δυνατόν να κάθεσαι συνέχεια και να φοβάσαι τον θάνατο;

Δεύτερον: Όχι τυφλή αποδοχή στα μέτρα που παίρνονται για τον κορονοϊό.

Τρίτον: Όχι τυφλή αποδοχή των όσων λένε τα ΜΜΕ ή διάφοροι δήθεν παντογνώστες επιστήμονες. Κανένας δεν είναι ο Ιησούς Χριστός. Κανένας ουσιαστικά σήμερα δεν ξέρει παρά ελάχιστα για τον κορονοϊό. Μην πιστεύεις κάτι επειδή το άκουσες στα ΜΜΕ. Πολλά είναι και τελείως ψέματα ή τραγική παραποίηση της πραγματικότητας.

Τέταρτον: Προσωπική έρευνα. Ψάξε και βρες. Σήμερα, με το διαδίκτυο, ο καθένας μπορεί να κάνει προσωπική έρευνα· δεν είναι πια μόνο για τους λίγους. Ψάξε και βρες. Υπάρχουν πολλά πράγματα που αποκρύπτονται ή παραποιούνται από τις κυβερνήσεις και τα mainstream ΜΜΕ.

Πέμπτον: Σε καμία περίπτωση δεν δεχόμασταν εξαναγκαστικές, έμμεσα ή άμεσα, επεμβάσεις επάνω στο σώμα μας... όπως, ας πούμε, κάποιος να χώνει βελόνες μέσα σου χωρίς τη συγκατάθεσή σου ή εκβιαστικά («δε θα βρίσκεις δουλειά άμα δεν κάνεις το εμβόλιο» κτλ).

Έκτο: Υποστηρίζουμε ανεξάρτητους επιστήμονες και σκεπτόμενους ανθρώπους που λένε την αλήθεια για τον Covid-19 και για τα εμβόλια, και εξαπλώνουμε τα λόγια τους όσο περισσότερο μπορούμε.

Επίσης καλό θα ήταν να εξαπλώσεις κι αυτό το κείμενο όσο περισσότερο μπορείς.

Ποτέ δεν θα πάψουμε να αγωνιζόμαστε για ελευθερία, όχι επειδή είμαστε κομματικοποιημένοι, ή ενταγμένοι, ή σε κάποια ομάδα, ή οτιδήποτε άλλο, αλλά επειδή θέλουμε να παραμείνουμε άνθρωποι.

Πάρε έναν ψεκαστήρα και άρχισε να ψεκάζεις μέχρι να γίνουν όλοι «ψεκασμένοι» και να καταλάβουν ότι τους κλέβουν τη ζωή.

 

Σάββατο ήταν που έπεσε το lockdown ξανά σαν πνιγηρή πανούκλα. Αλλά ο καιρός ήταν ωραίος. Οπότε – γιατί όχι; – είπα να κάνω μια από τις αστικές περιπλανήσεις μου, στις οποίες, όπως έχω ξαναγράψει εδώ, βαδίζω – και εννοώ βαδίζω – τουλάχιστον 10 χιλιόμετρα μέσα στον αστικό λαβύρινθο της Αθήνας. Είναι, πιστεύω, σχετικά ακίνδυνο ακόμα και εν μέσω πανδημίας γιατί απλώς περπατάς μόνος σου μέσα σε άδειους δρόμους, δεν συνωστίζεσαι πουθενά. Προτείνω στην κυβέρνηση να βάλει μέσα στη Βεβαίωση Κατ’ Εξαίρεση Μετακίνησης Πολιτών και έναν ακόμα λόγο – αστική περιπλάνηση – για να μη με αναγκάζει να λέω ψέματα άνευ αιτίας και να νιώθω σαν παράνομος.

Ήταν καλός ο καιρός, όπως έλεγα, ήταν και η πρώτη μέρα του lockdown. Ήθελα να δω τι γίνεται. Χάθηκα μέσα στους δρόμους της Αθήνας σαν φάντασμα.

Αρχικές εντυπώσεις: Γενική νεκρά, αλλά όχι και τόσο μεγάλη όσο στο πρώτο, πρώτο lockdown (βλ. Escape From Athens). Κάποιος κόσμος κυκλοφορούσε, αλλά λίγος. Από πολλούς μεγάλους δρόμους μπορούσες να περάσεις χωρίς να κοιτάς το φανάρι αλλά όχι και χωρίς να κοιτάς γύρω σου.

Τα καταστήματα, κλειστά – δυστυχώς, δεν αποφάσισαν να το παίξουν επανάσταση όπως στην Ιταλία. Και εξηγώ παρακάτω γιατί λέω «δυστυχώς»· δεν το λέω απλά από αντίδραση προς τα απαράδεκτα μέτρα, αν και αυτό θα ήταν αρκετό. Διαβάστε και θα καταλάβετε.

Σε έναν μικρό δρόμο περπατούσα μασουλώντας κάτι που είχα πάρει από ένα τυροπιτάδικο (ο μοναδικός πελάτης που είχε μπει εκείνη τη στιγμή· με κοίταζαν σαν να ήμουν τρελός), υποχρεωτικά έχοντας τη μάσκα κάτω απ’το πηγούνι, γιατί, ως γνωστόν, δεν γίνεται να φας με μάσκα. Έρχεται μια κυρία σχετικά μεγάλης ηλικίας προς το μέρος μου· με βλέπει και κάνει να λοξοδρομήσει, προφανώς επειδή είχα κατεβασμένη τη μάσκα. Φοβήθηκε. Ανεβάζω αμέσως τη μάσκα και της λέω: «Περάστε. Μη φοβάστε, δεν έχω τίποτα που να κολλάει!» Χαμογέλασε – νομίζω· πώς να είμαι σίγουρος, με τη μάσκα που φορούσε;

Το περιστατικό είναι αξιοσημείωτο, γιατί δείχνει κάτι πολύ τραγικό για την κατάσταση που έχουν δημιουργήσει αυτοί που μας κυβερνούν. Έχουν κάνει τον κόσμο παρανοϊκό – ή, τουλάχιστον, μια μεγάλη μερίδα του κόσμου. Φοβόταν αυτή η γυναίκα ότι, μες στη μέση του ανοιχτού δρόμου, περνώντας δίπλα από κάποιον που δεν φορά μάσκα ενώ εκείνη φορά μάσκα, μπορεί να κολλήσει τον ιό. Καταλαβαίνουμε πόσο τραγικό είναι αυτό; Μα, ακόμα κι αν τον είχα τον γαμημένο τον ιό, σίγουρα δεν θα της τον κολλούσα. Δεν υπήρχε λόγος να βρεθούμε τόσο κοντά ώστε να της τον κολλήσω, και ο χώρος ήταν ανοιχτός, ο αέρας κυκλοφορούσε. Δεν υπήρχε κίνδυνος κανένας. Αλλά τα ΜΜΕ και η κυβέρνηση είχαν τόσο πολύ τρομοκρατήσει αυτή τη γυναίκα που φοβόταν να περάσει δίπλα από κάποιον που δεν φορά μάσκα.

Αυτό για εμένα είναι τραγωδία. Δεν είναι φυσιολογική νοητική κατάσταση· είναι κορονοπαράνοια.

Παράνοια, για όσους δεν έχουν καμία σχέση με ψυχικές καταστάσεις (δεν λέω «παθήσεις» ή «ασθένειες», γιατί δεν αποδέχομαι την ψυχιατρική, ούτε ότι η ψυχή μπορεί να αρρωστήσει), είναι εκείνη η ψυχική κατάσταση όπου έχεις την εντύπωση ότι διαρκώς κάτι στο περιβάλλον σε καταδιώκει, κάτι σε κυνηγά συνεχόμενα (είτε για να σε σκοτώσει είτε γιατί σε κατασκοπεύει είτε γιατί σε βοηθά κρυφά είτε για τον οποιονδήποτε λόγο) και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα για να το σταματήσεις. Η ψυχική κατάσταση αυτή μπορεί και να καλλιεργηθεί εσκεμμένα στον εαυτό σου για λόγους ψυχικού πειραματισμού ή απλά διασκέδασης (για παράδειγμα, οι σουρεαλιστές το έκαναν συχνά). Αλλά ο γενικός πληθυσμός μιας χώρος, κατά κανόνα, δεν είναι έτοιμος για να βρεθεί σε μια κατάσταση παράνοιας, πράγμα το οποίο έχει τραγικά αποτελέσματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να προστατευτείς από έναν υπαρκτό κίνδυνο. Όπως επίσης το ότι είσαι παρανοϊκός με κάτι δεν σημαίνει και ότι αυτό δεν υπάρχει. Όπως είχε πει ο Douglas Adams, αν δεν κάνω λάθος: Επειδή είμαι παρανοϊκός, δεν σημαίνει και ότι δεν με κυνηγάνε.

Μπορεί ο κορονοϊός να υπάρχει ως νόσος, και μπορεί και να πρέπει να είσαι λίγο προσεχτικός στη ζωή σου αν δεν θες να κολλήσεις. Αλλά το να είσαι παρανοϊκός σημαίνει ότι ανά πάσα στιγμής τρέμεις ότι θα βρεις τον κορονοϊό μέσα το βρακί σου, που λέει ο λόγος. Αυτό είναι, πλέον, αρνητική ψυχική κατάσταση· δεν είναι τίποτα το θετικό. Δε σε βοηθάει· σε παρακωλύει.

Και όλα όσα έχουν κάνει η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ έχουν ως αποτέλεσμα αυτή την κορονοπαράνοια στον γενικό πληθυσμό της χώρας... Είναι απαράδεκτο πράγμα.

Και θα σας πω κι άλλο ένα παράδειγμα κορονοπαράνοιας, όχι από αυτό το Σάββατο αλλά από μερικές μέρες πιο πριν: Περιμένω σε ουρά μπροστά από τράπεζα κι αρχίζουμε να συζητάμε για τα συνήθη των ημερών, και μια κυρία, ηλικιωμένη πάλι, μου λέει ότι ήταν μέσα στο σουπερμάρκετ και της έσπασε το κορδόνι που κρατά τη μάσκα από τη μια μεριά, και αμέσως μια άλλη γυναίκα άρχισε να της φωνάζει ότι είναι απρόσεκτη και διασπείρει τον ιό και θα τους κολλήσει όλους και πρέπει να φύγει αμέσως, αμέσως! Της είπα: «Μην το παίρνετε προσωπικά. Κυκλοφορούν φρενοβλαβείς αυτές τις μέρες.»

Αυτό, για εμένα, είναι ακόμα ένα παράδειγμα παράνοιας που έχει προκληθεί από όλα αυτά τα γελοία μέτρα της κυβέρνησης και τη συνεχόμενη τρομοκρατία και τρομολαγνεία.

Δεν μιλάμε εδώ για λογικές αντιδράσεις. Μιλάμε για παράλογες αντιδράσεις απλών πολιτών. Φέρονται σαν τα πάντα να είναι μολυσμένα γύρω τους και να μην ξέρουν πού να κρυφτούν. Ενώ η πραγματικότητα δεν είναι αυτή. Ναι, υπάρχει μια πανδημία, όμως δεν είναι να φοβάσαι και τον ίσκιο σου.

Άντε τώρα να τους επαναφέρεις αυτούς τους παρανοϊκούς σε ομαλή ψυχική κατάσταση. Θέλω να δω τι φαεινή ιδέα έχει η κυβέρνηση για να το καταφέρει αυτό...

Αλλά ας επιστρέψουμε στην αστική μου περιπλάνηση το Σάββατο του lockdown...

Καθώς περνούσα από διάφορες περιοχές, οι δρόμοι ήταν κατά κανόνα άδειοι, πολύ λίγος κόσμος βάδιζε. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, έβλεπα κάμποσα αυτοκίνητα και αναρωτιόμουν πού πήγαιναν όλοι αυτοί. Στα ΜΜΜ ήταν πολύ λίγοι – και στο μετρό και στα λεωφορεία. Τόσο λίγοι που ουσιαστικά δεν υπήρχε λόγος για μάσκες (αν υποτεθεί ότι ποτέ υπάρχει κανένας πραγματικός λόγος για μάσκες).

Όμως είδα πολύ κόσμο σε πλατείες και πάρκα. Είδα τόσο κόσμο σε πλατείες και πάρκα όσο, ίσως, δεν έχω ξαναδεί ποτέ. Και δεν συνέβαινε μόνο σε μια συνοικία αυτό· καθώς περνούσα τη μια συνοικία μετά την άλλη, έβλεπα κόσμο σε πάρκα και πλατείες. Πολύ κόσμο. Μεγάλους, μικρούς. Αρκετό συνωστισμό. (Πρόσεξε τώρα γιατί έγραψα εκείνο το «δυστυχώς» παραπάνω.)

Φτάνοντας κάποια στιγμή στην Ακρόπολη, είδα επίσης πολύ κόσμο γύρω από την Ακρόπολη καθώς και στην Αποστόλου Παύλου (αν δεν κάνω λάθος για το όνομα του δρόμου), Θησείο και Μοναστηράκι. Οι καφετέριες δεν έβγαζαν τραπεζάκια, αλλά ορισμένες έδιναν καφέδες στο χέρι, οπότε ο κόσμος απλά έπαιρνε τον καφέ και καθόταν αποδώ κι αποκεί, όπου νάναι. Αλλά ήταν αρκετά συνωστισμενός. Δηλαδή, άμα ήσουν από τους κορονοπαρανοϊκούς θα νόμιζες ότι θα κολλήσεις κάτι εκεί. Ευτυχώς δεν είμαι από αυτούς και δεν νομίζω ότι η διασπορά γίνεται τόσο εύκολα. Όπως και νάχει, όμως, υπάρχει ένα ηθικό δίδαγμα εδώ:

Το lockdown είναι ηλίθιο πράγμα.

Κοίτα τι συμβαίνει: Κλείνουν τα καταστήματα όπου ο κόσμος θα πήγαινε διάσπαρτα (και άρα δεν θα ήταν τόσο κοντά ο ένας στον άλλο) και τώρα, μην έχοντας τι άλλο να κάνουν, μπουχτισμένοι από την κλεισούρα, βγαίνουν και συνωστίζονται σε πλατείες, πάρκα, πεζόδρομους, κτλ. Άρα, το lockdown απλά κάνει ζημιά (όπως, ούτως ή άλλως, επιβεβαιώνει και ο Ιωάννιδης ξανά και ξανά όποτε μιλά).

Τώρα μπορεί να πουν κάποιοι καλοθελητές ότι αυτοί που βγαίνουν και κάθονται έτσι είναι «ανεύθυνοι» και τα λοιπά και τα λοιπά. Μπορεί να πουν ότι κι εγώ είμαι «ανεύθυνος» που έκανα την αστική μου περιπλάνηση.

Μαλακίες.

Ο άλλος που είναι κλεισμένος μέσα θέλει κάπου να πάει. Δεν είναι παράλογο, δεν είναι εγκληματίας. Δεν είναι βέβαιο πως αν έμεναν μέσα δεν θα διέσπειραν τον ιό. Ούτε είναι βέβαιο πως τώρα διέσπειραν τον ιό. Γιατί δεν ξέρουμε ποια ακριβώς είναι η αιτία που προκαλεί τον ιό. Υπάρχει άγνοια πάνω στο θέμα – εκτός αν κάποιοι ξέρουν και δεν μιλάνε.

Εκείνο, όμως, που σίγουρα ξέρουμε είναι ότι τα lockdown μόνο ζημιά κάνουν. Έχει αποδειχτεί ξανά και ξανά. Πόσες φορές ακόμα πρέπει να αποδειχτεί, γαμώτο, για να το καταλάβουν; Ποιο lockdown ήταν αυτό; Το #3; Το #5; Έχω χάσει τη μέτρηση πια. Η όλη υπόθεση είναι ένα μεγάλο, καταστροφικό φιάσκο.

Αστυνομία δεν είδα στους δρόμους μέχρι που έφτασα κοντά στην Ακρόπολη και στο Μοναστηράκι. Εκεί είδα κάτι αστυνομικούς να έχουν παρκάρει παράμερα τις μοτοσικλέτες και να πίνουν καφέδες! Επίσης, είδα αρκετά περιπολικά να περνάνε και τουλάχιστον μία περιπολία με μοτοσικλέτες και μια κλούβα κοντά στο Σύνταγμα. Υπερβολικά πολλή αστυνομία για την περιοχή. Τι φοβόταν η κυβέρνηση, ότι η Ερμού θα ανοίξει παράνομα;

Όπως και νάχει, αυτή είναι μια αναφορά από κάποιον που όντως περπάτησε στους δρόμους της Αθήνας εν μέσω καραντίνας. Για να μην παίρνετε τις πληροφορίες σας μόνο από τα ΜΜΕ.

 

(Οποιαδήποτε τυπογλαγρφικά λάθη να θεωρηθούν εσκεμμένα για σουρεαλιστικούς λόγους.)

 

Τελευταία παρατήρησα ότι στο Twitter κάποιοι με έκαναν unfollow (ανφόλο, στην καθομιλουμένη). Αυτό, βέβαια, δεν είναι παράξενο: πάντα κάποιοι σε κάνουν ανφόλο και κάποιοι follow (φόλο, στην καθομιλουμένη). Αλλά νομίζω πως ορισμένα, τουλάχιστον, από αυτά τα τελευταία ανφόλο έγιναν επειδή έγραφα πράγματα εναντίον των μέτρων για τον κορονοϊό και εναντίον του εμβολίου. Αν και δεν με εκπλήσσει τέτοια αντίδραση, δεν είναι κάτι που καταλαβαίνω ή συμμερίζομαι – δηλαδή, το να κάνεις ανφόλο κάποιον επειδή διαφωνείς με τις απόψεις ή τις πεποιθήσεις του.

Προσωπικά, ποτέ δεν έχω κάνει ανφόλο κανέναν επειδή διαφωνώ με τις απόψεις ή τις πεποιθήσεις του, ούτε σκοπεύω να ξεκινήσω στο εγγύς μέλλον. Ο μόνος λόγος που, κατά κανόνα, μπορεί να κάνω ανφόλο είναι επειδή ο άλλος έχει πάψει να με κάνει φόλο. Σπανίως (και λέω σπανίως χωρίς να θυμάμαι καμιά συγκεκριμένη περίπτωση αυτή τη στιγμή) θα κάνω ανφόλο για οποιονδήποτε άλλο λόγο. Ακόμα κι αν κάποιος έρθει και ενεργά με βρίσει με τρόπο χυδαίο, πάλι δεν θα τον κάνω ανφόλο. Διότι... ποιο το νόημα, σε τελική ανάλυση; Ακολουθούμε (κάνουμε φόλο) στα κοινωνικά δίκτυα εκατοντάδες άτομα, αν όχι χιλιάδες. Προφανώς δεν δίνουμε σημασία σε όλους αυτούς· δίνουμε, έτσι κι αλλιώς, σημασία σε όσους θέλουμε να δώσουμε σημασία, ανεξαρτήτως αν τους κάνουμε φόλο ή μη. Οπότε, και πάλι, αναρωτιέσαι: ποιο το νόημα του φόλο, ή του ανφόλο;

Για να φτάσεις στο νόημα πρέπει να κοιτάξεις, όχι την κοινή λογική, αλλά τη λογική του κοινωνικού ελέγχου που ορισμένοι προσπαθούν να μας βάλουν να ασκούμε οι ίδιοι στον εαυτό μας μέσω των social media.

Ο πραγματικός λόγος που κάποιος κάνει ανφόλο σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως όταν διαφωνεί με τις απόψεις σου, είναι τιμωρητικός. Είναι η λογική: Α, αυτά πιστεύεις; Τώρα, θα σε τιμωρήσω – θα σε κάνω ανφόλο!

Το οποίο, αν το σκεφτείς με καθαρό μυαλό ανεπηρέαστος από τη λογική κοινωνικού ελέγχου των social media, είναι αρκετά αστείο, αν όχι παιδαριώδες. Αφού διαφωνείς μαζί μου, δε σου δίνω κουλουράκι!

Τα social media, βέβαια, είναι ένα εργαλείο απλώς· δεν σε υποχρεώνουν να σκέφτεσαι, ή να συμπεριφέρεσαι, έτσι (αν και μπορεί να ειπωθεί ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, σε ωθούν προς τα εκεί, αφού περιλαμβάνουν τέτοιες μετρήσεις σε κοινή θέα, όπως followers, likes, κτλ). Εμείς φταίμε, ουσιαστικά, που συμπεριφερόμαστε και σκεφτόμαστε έτσι.

Το όλο κακό ξεκίνησε, νομίζω, από το Facebook πριν από κάμποσα χρόνια – γύρω στο 2008, μάλλον. Άρχισε αυτή η λογική ψυχολογικής επιβράβευσης μέσω διαφόρων δήθεν κοινωνικών, δήθεν σημαντικών μετρήσεων όπως followers, likes, κτλ. Άρχισε, επίσης, η λογική ψυχολογικής τιμωρίας βάσει των ίδιων μετρήσεων. Και, άρα, κοινωνικός έλεγχος.

Προσπάθησαν – και τα έχουν καταφέρει σε μεγάλο βαθμό – να βάλουν τους ανθρώπους (κυρίως τους νέους) να αισθάνονται καλά, να αισθάνονται «ανεβασμένοι», όταν τους κάνουν λάικ ή φόλο. Είναι ένα είδος πρέζας. Σου δημιουργεί μια ψυχολογική ανάγκη που είναι πλασματική. Και θα μπορούσε να ειπωθεί πως δεν υπάρχει πρόβλημα με τέτοιου είδους ανάγκες αν σε ευχαριστούν μέσω της ικανοποίησής τους. Τι γίνεται, όμως, όταν δεν ελέγχεις εσύ αυτή την απόδοση ικανοποίησης αλλά κάποιος άλλος; Τι γίνεται όταν δεν μπορείς να πάρεις μόνος σου την πρέζα σου, την ικανοποίησή σου; Τότε, είσαι ουσιαστικά ελεγχόμενος. Τότε είναι που αρχίζει ο κοινωνικός έλεγχος.

Αντιστρόφως, και ακόμα πιο επικίνδυνη, είναι η «τιμωρία» μέσω των social media, όπως το ανφόλο. Υποτίθεται πως πρέπει να σε κάνει να αισθανθείς άσχημα ώστε, για παράδειγμα, να μην εκφράσεις ξανά μια γνώμη που είχες εκφράσει πριν.

Μπαίνει σε λειτουργία, δηλαδή, ένα σύστημα ψυχολογικού εξαναγκασμού – και, σε ακραίες περιπτώσεις, ψυχολογικής βίας – όπου ο καθένας που βρίσκεται μέσα σε ένα τέτοιο δίκτυο ελέγχεται από δύο πράγματα: (α) την ικανοποίηση που λαμβάνει από τις πλασματικής ανταμοιβές (λάικ, φόλο, κτλ) και (β) την τιμωρία που δέχεται από τις πλασματικές ποινές (ανφόλο, έλλειψη από λάικ, αποδοκιμαστικά ή υβριστικά σχόλια, υβριστικά σάτιρα, κτλ). Οπότε, έτσι πολύ εύκολα δημιουργείται μια κατάσταση όπου η δημοκρατία και η ελευθερία του λόγου καταλύονται, ενώ το διαδίκτυο, κατά κανόνα, υποτίθεται πως είναι εκεί για να κάνει το ακριβώς αντίθετο – να αποτελεί μέσο για τη δημοκρατία και την ελευθερία του λόγου, όχι για την παρεμπόδισή τους.

Όταν κάποιος εκφράζει μια άποψη που «εγκρίνεται», το social media τού δίνει την πρέζα του, την ικανοποίησή του (φόλο, λάικ, κτλ) σε ανάλογο βαθμό. Όταν εκφράζει μια άποψη που «δεν εγκρίνεται», τότε το social media τον «τιμωρεί» με τρόπους όπως ανφόλο, προκειμένου να μην ξανακάνει το κακό το πράγμα, όπως στο σχολείο παλιά ο δάσκαλος χτυπούσε τα δάχτυλα του μαθητή με μια βέργα αν τον έπιανε να τρώει μες στο μάθημα.

Κανένας, βέβαια, δεν σε εξαναγκάζει να μπεις σε αυτή τη λογική ανταμοιβής/τιμωρίας των social media, όχι έκδηλα τουλάχιστον. Δεν υπογράφεις κανένα χαρτί. Μπαίνεις σ’αυτή τη λογική πλαγίως, συνήθως χωρίς να το καταλαβαίνεις αμέσως ότι έχεις μπει. Όταν αρχίζεις να το καταλαβαίνεις (αν και, ίσως, όχι πάντα να το συνειδητοποιείς) ο ψυχολογικός έλεγχος βρίσκεται ήδη σε λειτουργία: αισθάνεσαι την ψυχική ικανοποίηση/πρέζα από τις πλασματικές μετρήσεις, καθώς και την ψυχική τιμωρία. Όταν αρχίζεις να νιώθεις κάτι γι’αυτά τα πράγματα αντί να τα βλέπεις ως απλούς αριθμούς πάνω σε μια οθόνη είναι που έχει ήδη ξεκινήσει το κακό.

Το λέω εκ πείρας. Κάποτε, σε μια φάση, είχα αρχίσει να πέφτω σ’αυτή την παγίδα. Είναι αρκετά... γλυκιά παγίδα. Μετά, όμως, αν παρατηρείς λίγο τις αντιδράσεις του εαυτού σου και των άλλων, συνειδητοποιείς ότι κάτι δεν πάει καλά εδώ πέρα. Τότε πρέπει να αποφασίσεις αν θα δεχτείς επάνω σου αυτό τον έλεγχο ή θα του δείξεις το μεσαίο δάχτυλο. Συνήθως το δεύτερο είναι, ψυχικά, πιο δύσκολο από το πρώτο, γιατί ήδη είσαι, εν μέρει τουλάχιστον, μες στην παγίδα. Θα αισθανθείς κάποιο πόνο, αλλά θα αξίζει, γιατί όταν βγεις από την άλλη μεριά θα δεις το πράγμα για αυτό που αληθινά είναι. Δεν μπορείς να το δεις καλά όταν είσαι μέσα και επηρεασμένος ψυχολογικά από αυτό.

Και το βασικό πρόβλημα με όλη αυτή την ιστορία που έχουν δημιουργήσει τα social media είναι εκείνο που ανέφερα ήδη: παρακωλύουν τη δημοκρατία και την ελευθερία του λόγου στο διαδίκτυο αντί να τα απελευθερώνουν, όπως και είναι η αληθινή φύση του διαδικτύου. Στις πιο χειρότερες μορφές, δημιουργούν μια οχλοκρατική, φασίζουσα κατάσταση όπου ο ένας ελέγχεται από τον άλλο, ίσως και χωρίς να το συνειδητοποιεί.

Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να κάνει ανφόλο – όπως έλεγα αρχικά – για να τιμωρήσει. Όχι επειδή κρίνει συνειδητά ότι συμφωνεί με τη λογική κοινωνικού ελέγχου που δημιουργείται μέσω των social media, αλλά επειδή έτσι έχει μάθει να κάνει εξαιτίας της λογικής κοινωνικού ελέγχου που δημιουργείται μέσω των social media. Είναι, μες στο μυαλό του, το αντίστοιχο τού να σου πει «Άι γαμήσου, μαλάκα» επειδή δεν σε γουστάρει, και ίσως και να νομίζει ότι θα σε ενοχλήσει που θα σε κάνει ανφόλο. Ή, μάλλον, θα έπρεπε να σε ενοχλήσει αν είσαι όντως υπό την ψυχοκοινωνική επιρροή αυτής της λογικής των social media.

Αλλά τη λογική των social media εμείς, ουσιαστικά, τη φτιάχνουμε. Τα social media είναι απλά ένα εργαλείο. Μην υποστηρίζεις λογικές επιβράβευσης/τιμωρίας, λογικές κοινωνικού και ψυχικού ελέγχου.

Γιατί;

Επειδή είναι κακό, και θα σε χτυπήσω με το μπαστούνι μου αν το κάνεις.

Αλλά υπάρχει κι ένας ακόμα πιο καλός λόγος από αυτόν:

Επειδή πρέπει να αναρωτηθείς τι θέλεις, σε τελική ανάλυση: ένα διαδίκτυο όπου ο καθένας αισθάνεται καλά να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του, να δημιουργεί ελεύθερα, και να ενημερώνεται και να ψυχαγωγείται ελεύθερα; ή θέλεις ένα διαδίκτυο όπου οι άνθρωποι καταπιέζονται μέσω ψυχολογικής βίας να φέρονται με συγκεκριμένους τρόπους ώστε ή να λάβουν σαν πρεζόνια την ικανοποίηση που δεν μπορούν οι ίδιοι να δώσουν στον εαυτό τους ή να αποφύγουν την τιμωρία που αισθάνονται ότι είναι αναπόφευκτο να δεχτούν αν φερθούν με τρόπο «ανάρμοστο»;

Ποιο από αυτά τα δύο διαδίκτυα θέλεις να έχεις; Πού θέλεις να ζεις;