Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση
Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
12 / 11 / 2019

Τελευταία έτυχε να διαβάζω πάλι λίγο Clark Ashton Smith (με πιάνει και τον πιάνω κάθε τόσο· είναι σαν αρρώστια) και θυμήθηκα πάλι το ακόλουθο post που είχε παρουσιαστεί και στο παλιό blog:

Διάβαζα τις προάλλες μια από τις ιστορίες του Clark Ashton Smith. Έχω, εδώ και χρόνια, ένα βιβλίο που τις περιλαμβάνει όλες· κι αν όχι όλες, σίγουρα σχεδόν όλες. (Βέβαια, μπορείς να τις βρεις και online, δωρεάν.) Δεν το έχω διαβάσει ολόκληρο αλλά λίγες ιστορίες απομένουν πλέον. Δεν βιάζομαι να το τελειώσω· το πιάνω όποτε έχω όρεξη για τέτοιου είδους γραφές.

Ο Smith είναι από τους συγγραφείς που μου αρέσουν: έχει σκεφτεί κάποια πολύ εξωτικά σκηνικά – μαγευτικά – και η πρόζα του είναι σαγηνευτική και σχεδόν υπνωτιστική. Αυτά είναι τα δύο πράγματα που, κυρίως, εκτιμώ στον Clark Ashton Smith.

Τα σκηνικά στα οποία διαδραματίζονται οι ιστορίες του είναι τριών ειδών: φανταστικοί κόσμοι αρχαϊκού τύπου με μαγεία και τέρατα (Hyperborea, Poseidonis, Zothique), ένας ψευδο-γαλλικός κόσμος με το όνομα Averoigne, και ο δικός μας κόσμος όπου όμως παρουσιάζονται υπερφυσικά στοιχεία.

Θα περίμενες μεγάλη ποικιλία αφηγήσεων. Αλλά εκείνο που βλέπεις είναι το αντίθετο όσον αφορά τη δομή των ιστοριών. Οι περισσότερες εξελίσσονται με παρόμοιο τρόπο, σε όποιο από τα σκηνικά του Smith κι αν διαδραματίζονται: παρουσιάζεται ένας βασικός χαρακτήρας που, σταδιακά, του συμβαίνουν ολοένα και πιο αλλόκοτα και γκροτέσκα πράγματα ώσπου φτάνει να έχει κάποιο φρικτό τέλος.

Είναι, φαίνεται, ένα συγκεκριμένο είδος ιστορίας που θέλει αυτή τη συγκεκριμένη δομή. Ωστόσο, δεν μπορώ, πρώτον, παρά να σκέφτομαι ότι αυτό είναι προβλέψιμο για εμένα ως αναγνώστη (μου δίνει την αίσθηση ότι διαβάζω συνεχώς τις παραλλαγές παρόμοιων γεγονότων)· και δεύτερον, αναρωτιέμαι γιατί ο συγγραφέας ήθελε αυτή τη συγκεκριμένη δομή, ή οδηγείτο πάντα από τη φαντασία του σε αυτή τη συγκεκριμένη δομή (αν υποθέσουμε ότι είναι αυθόρμητο και όχι εσκεμμένο).

Δεν με εκπλήσσει μόνο στον Smith αυτό, αλλά και σε άλλους συγγραφείς που γράφουν ιστορίες με φανερά επαναλαμβανόμενη δομή, όπως, για παράδειγμα, είναι οι περισσότερες ιστορίες με μυστήρια φόνου, οι γοτθικές ιστορίες “σκοτεινού κάστρου”, η επική φαντασία “προφητείας και εκλεκτού”, και τα λοιπά.

Πώς αντέχουν αυτοί οι συγγραφείς να γράφουν συνεχώς παραλλαγές του ίδιου πράγματος; Ναι, εντάξει, τίποτα Απόλυτα Πρωτότυπο δεν υπάρχει πουθενά στο σύμπαν· σίγουρα. Όμως υπάρχουν τόσα πολλά στοιχεία που μπορούν να συνδυαστούν με τόσους πολλούς τρόπους, αν θέλεις, που είναι αδύνατον να τους μετρήσεις. Γιατί να συνδυάζεις διαρκώς παρόμοια στοιχεία με παρόμοιους τρόπους;

Δες, για παράδειγμα, τι κάνει ο Roger Zelazny στο Amber, ή ο Frank Herbert στο Dune, ή ο Brian Aldiss στο Helliconia. Συνδυάζουν διάφορα στοιχεία με διάφορους τρόπους. Το ίδιο επιχειρώ κι ο ίδιος, κυρίως στις ιστορίες του Θρυμματισμένου Σύμπαντος.

Αναπόφευκτα, κάθε συγγραφέας πέφτει σε κάποια επαναλαμβανόμενα μοτίβα, πολλές φορές χωρίς να το θέλει· αλλά υπάρχει διαφορά ανάμεσα σ’αυτό και στις καταφανώς επαναληπτικές δομές αφήγησης.

Και το άνωθεν κείμενο δεν είναι κατάκριση: απλά απορία.

 

 

Επίσης . . .

Επιλογές Ιουνίου (2/6)


Πελαργoί και οιωνοί· εξορκισμοί και δαιμονισμοί· αντίληψη και διαίσθηση· ζωή και μονοπάτια· 5G και κίνδυνος· Robert Silverberg και παλιά εξώφυλλα· William Burroughs και παλιά άρθρα πορνογραφικών περιοδικών.

<<+>>

COVID-19 Madness — κορονόσκυλος· κορονοποντίκια· πήρε φόκο ένα διαμέρισμα, γκρέμισε όλη την πολυκατοικία να σωθούμε· υποχρεωτική μασκοφορία· η (φανταστική;) προστασία των μασκών.

 

Περί Γραφής: Αναδρομή στο Παρελθόν


Σε ένα παλιότερο άρθρο είχα γράψει για τη σημαντικότητα του παρελθόντος των λογοτεχνικών χαρακτήρων. Ακόμα κι όταν δεν γίνονται άμεσες αναφορές στο παρελθόν ενός χαρακτήρα, είχα γράψει σ’εκείνο το άρθρο, είναι καλύτερα όταν εσύ, ως συγγραφέας, ξέρεις το παρελθόν του, γιατί αναπόφευκτα αυτό προσδίδει μια αληθοφάνεια στην αφήγηση.

Εδώ δεν θα αναφερθώ στο ίδιο πράγμα. Θα αναφερθώ στο πώς μπορείς να χρησιμοποιήσεις το παρελθόν ενός χαρακτήρα ενεργά μέσα στην αφήγηση. Και λέω «ενεργά» για να το διαχωρίσω από το «παθητικά». Το παθητικό είναι κάτι που μπορεί μεν να υπάρχει και να παίζει ρόλο – ακόμα και σημαντικό ρόλο, ίσως – αλλά χωρίς να δρα τώρα. Το ενεργό δρα τώρα. Παρότι είναι παρελθόν, είναι σχεδόν σαν να είναι παρόν. Και έχει την ίδια βαρύτητα. Μάλιστα, σε τέτοιου είδους αφηγήσεις, μπορεί τα γεγονότα του παρελθόντος να θεωρηθούν ακόμα και πιο σημαντικά από αυτά του παρόντος.

 

Επιλογές Μαΐου (20/5)


Λι Μίλερ: γυμνή στη μπανιέρα του Χίτλερ — η Μεταμόρφωση του Κάφκα: κόμιξ — geodesic domes: από το 1971 — Ουμπέρτο Έκο: ο αρχέγονος φασισμός — τραγικές διαφορές πλούτου: μια κλίμακα — χάρτες της ζωής: περίοδος καραντίνας κορονοϊού — μια Βρετανίδα καβάλα σε μοτοσικλέτα: εξερεύνησε μόνη της τον κόσμο — Γαλλία: παράξενα και εκπληκτικά οικοδομήματα — Isaac Asimov: φεμινιστής που παρενοχλούσε γυναίκες συστηματικά — CIA και το Iowa Writers’ Workshop: μια επιστράτευση κατά του Κουμμουνισμού — Rafael Sabatini: ένας προπάτορας του Sword and Sorcery