Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση
Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
9 / 6 / 2019

Αρκετές φορές βλέπω βιβλία να βαφτίζονται ως “φανταστική λογοτεχνία” (ή “λογοτεχνία του φανταστικού”, ή “λογοτεχνία φαντασίας”) χωρίς πραγματικά να είναι. Μη με παρεξηγείτε: δεν έχω κανέναν πολύ περιορισμένο ορισμό για το τι είναι φανταστική λογοτεχνία. Για την ακρίβεια, ο ορισμός μου για τη φανταστική λογοτεχνία είναι, αντιθέτως, πολύ ανοιχτός. Δεν την περιορίζω σε βιβλία με ξωτικά, ορκ, και νάνους. Δεν την περιορίζω σε βιβλία με δράκους ή με μικρούς μάγους. Δεν την περιορίζω καν σε βιβλία όπου πρέπει υποχρεωτικά να υπάρχει μαγεία όπως ορίζεται συνήθως η μαγεία στη φανταστική λογοτεχνία. Ούτε σε βιβλία που πρέπει να διαδραματίζονται σε αρχαϊκούς κόσμους. Ακόμα κι ένα βιβλίο που διαδραματίζεται σε μια άλλη πραγματικότητα, σε έναν άλλο κόσμο, διαφορετικό από τον δικό μας αλλά με τους δικούς του φυσικούς νόμους και συγχρόνως αυτοκίνητα και πολυκατοικίες, όπου δεν υπάρχει μαγεία (μάγοι που κάνουν ξόρκια, τελετές, ή κάτι παρόμοιο), πάλι “φανταστική λογοτεχνία” θα το έλεγα.

Αλλά κάποιοι φαίνεται να δίνουν αυτό τον ορισμό σε πράγματα που δεν μου μοιάζουν ούτε για φαντασίας ούτε καν για λογοτεχνία πολλές φορές. Αρκετά από αυτά είναι, για παράδειγμα, καθαρά συνωμοσιολογικά βιβλία, ή φιλοσοφικά βιβλία με μια κλίση προς το μυστικιστικό, ή απλά βιβλία λιγάκι πιο ευφάνταστα από τα συνηθισμένα. Δεν είναι φανταστική λογοτεχνία.

Για να είναι κάτι φανταστική λογοτεχνία πρέπει, κατά πρώτον, να είναι γραμμένο λογοτεχνικά – μορφή μυθιστορήματος, διηγήματος, κάτι τέτοιο, με πλοκή και χαρακτήρες. Και πρέπει να είναι φαντασίας υπό την έννοια όχι του “ε, είναι λιγάκι φαντασμένο”, ή του “είναι μυστικιστικό” ή “είναι φιλοσοφικό”, αλλά υπό την έννοια ότι διαμορφώνει μια εναλλακτική πραγματικότητα μέσα από το περιεχόμενό του διαφορετική από τη συμβατική.

Και γιατί μ’ενδιαφέρει, θα μου πεις, πώς ονομάζει ο καθένας το βιβλίο του. Ο μόνος λόγος που μ’ενδιαφέρει είναι επειδή δημιουργείται μια σύγχυση στο μυαλό πολλών ανθρώπων σχετικά με το τι είναι, τελικά, η φανταστική λογοτεχνία. Βλέπουν, μετά, ένα βιβλίο που λέει, πχ, για τις τελετές της Εκάτης στην Αρχαία Ελλάδα και νομίζουν ότι είναι φανταστική λογοτεχνία, ενώ καμία σχέση με φανταστική λογοτεχνία δεν έχει.

Δεν λέω ότι αυτά τα βιβλία δεν είναι καλά – μπορεί κάποια να είναι και πολύ καλά, μάλιστα – αλλά κατηγοριοποιούνται λάθος. Κακό και για αυτά και για τα βιβλία που είναι όντως φανταστική λογοτεχνία.

 

 

Επίσης . . .

Επιλογές Ιουνίου (2/6)


Πελαργoί και οιωνοί· εξορκισμοί και δαιμονισμοί· αντίληψη και διαίσθηση· ζωή και μονοπάτια· 5G και κίνδυνος· Robert Silverberg και παλιά εξώφυλλα· William Burroughs και παλιά άρθρα πορνογραφικών περιοδικών.

<<+>>

COVID-19 Madness — κορονόσκυλος· κορονοποντίκια· πήρε φόκο ένα διαμέρισμα, γκρέμισε όλη την πολυκατοικία να σωθούμε· υποχρεωτική μασκοφορία· η (φανταστική;) προστασία των μασκών.

 

Περί Γραφής: Αναδρομή στο Παρελθόν


Σε ένα παλιότερο άρθρο είχα γράψει για τη σημαντικότητα του παρελθόντος των λογοτεχνικών χαρακτήρων. Ακόμα κι όταν δεν γίνονται άμεσες αναφορές στο παρελθόν ενός χαρακτήρα, είχα γράψει σ’εκείνο το άρθρο, είναι καλύτερα όταν εσύ, ως συγγραφέας, ξέρεις το παρελθόν του, γιατί αναπόφευκτα αυτό προσδίδει μια αληθοφάνεια στην αφήγηση.

Εδώ δεν θα αναφερθώ στο ίδιο πράγμα. Θα αναφερθώ στο πώς μπορείς να χρησιμοποιήσεις το παρελθόν ενός χαρακτήρα ενεργά μέσα στην αφήγηση. Και λέω «ενεργά» για να το διαχωρίσω από το «παθητικά». Το παθητικό είναι κάτι που μπορεί μεν να υπάρχει και να παίζει ρόλο – ακόμα και σημαντικό ρόλο, ίσως – αλλά χωρίς να δρα τώρα. Το ενεργό δρα τώρα. Παρότι είναι παρελθόν, είναι σχεδόν σαν να είναι παρόν. Και έχει την ίδια βαρύτητα. Μάλιστα, σε τέτοιου είδους αφηγήσεις, μπορεί τα γεγονότα του παρελθόντος να θεωρηθούν ακόμα και πιο σημαντικά από αυτά του παρόντος.

 

Επιλογές Μαΐου (20/5)


Λι Μίλερ: γυμνή στη μπανιέρα του Χίτλερ — η Μεταμόρφωση του Κάφκα: κόμιξ — geodesic domes: από το 1971 — Ουμπέρτο Έκο: ο αρχέγονος φασισμός — τραγικές διαφορές πλούτου: μια κλίμακα — χάρτες της ζωής: περίοδος καραντίνας κορονοϊού — μια Βρετανίδα καβάλα σε μοτοσικλέτα: εξερεύνησε μόνη της τον κόσμο — Γαλλία: παράξενα και εκπληκτικά οικοδομήματα — Isaac Asimov: φεμινιστής που παρενοχλούσε γυναίκες συστηματικά — CIA και το Iowa Writers’ Workshop: μια επιστράτευση κατά του Κουμμουνισμού — Rafael Sabatini: ένας προπάτορας του Sword and Sorcery