Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
8 / 2019

Μυστηριακές Οντότητες

Μυστηριακές Οντότητες (9)

Το κέρατό μου γαμώ! Τι είν’ αυτοί οι λεχρίτες που δαγκώνουν τον λαιμό (και το πόδι) της όμορφης κενταυρίνας;

Βγάζεις ολόκληρη ιστορία απ’αυτό το πράγμα άμα θέλεις...

Άσε που δεν είναι “κενταυρίνα” ακριβώς. Οι κένταυροι είθισται να έχουν και χέρια και κορμό, όχι μόνο σώμα αλόγου (ή ελαφιού).

Under Jolly Roger

(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)

 

Τι άποψη έχεις για τους πειρατές; Όχι, δεν μιλάω γι’αυτούς του Διαδικτύου· μιλάω για τους παλιούς, κακούς (;) πειρατές που κούρσευαν καράβια. Κι όταν λέω για άποψη δεν εννοώ αν τους συμπαθείς ή όχι· εννοώ πώς τους φαντάζεσαι.

Ο περισσότερος κόσμος νομίζει ότι ο παλιός πειρατής ήταν ένας τύπος με ξύλινο πόδι, γάντζο στο χέρι, καλύπτρα στο ένα μάτι, γελοίο κωνικό καπέλο στο κεφάλι, και παπαγάλο στον ώμο. Ή έναν συνδυασμό από τα άνωθεν τα στοιχεία.

Αυτή η εικόνα του πειρατή έγινε δημοφιλής από το A General History of the Pyrates και ενισχύθηκε τρομερά από τη δημοφιλή κουλτούρα τις τελευταίες δεκαετίες. Αλλά είναι τραγελαφική εικόνα, και καμιά σχέση δεν έχει με την πραγματικότητα, ή με τη λογική. Είναι πιο πολύ για διακωμώδηση των πειρατών παρά για οτιδήποτε άλλο. Αυτός είναι [...]

Μούντζες

Το να στρέφεις την ανοιχτή σου παλάμη προς κάποιον – να τον μουντζώνεις, κοινώς – νομίζεις ότι είναι σαν να του λες “Στο διάολο!” ή “Άι γαργαλμήσου, μαλθάκλα”, ή κάτι τέτοιο. Σωστά; Νομίζεις ότι είναι σαν να του κάνεις κωλοδάχτυλο. Έτσι;

Ναι. Αλλά το σημάδι της ανοιχτής παλάμης δεν είχε ανέκαθεν αυτή την έννοια. Και ακόμα και σήμερα σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας το ξέρουν. Και στην Ανατολή – ειδικά στο Ιράν και στις Ινδίες, αν δεν κάνω λάθος – φτιάχνουν “μούντζες” επάνω ή γύρω από τις πόρτες των σπιτιών τους, για καλοτυχία ή για να κρατάνε έξω το Κακό.

Και αυτή ήταν η αρχική έννοια της μούντζας, το να στρέφεις την ανοιχτή παλάμη προς κάποιον ή κάτι: να κρατάς μακριά το Κακό. Υποτίθεται ότι αυτή η χειρονομία απομακρύνει μοχθηρά πνεύματα και δαίμονες. Εν ολίγοις, κανονικά, μουντζώνεις κάποιον όταν πιστεύεις [...]

Παράδοξοι αφηγητές και ζωντανά όνειρα

Στη λογοτεχνία, ο αφηγητής, παρότι απαραίτητος – χωρίς αυτόν δεν υφίσταται κείμενο – είναι σχεδόν πάντα μια παραδοξότητα, κάτι που λογικά δεν θα μπορούσε να υπάρχει.

Αν το κείμενο είναι γραμμένο σε 3ο πρόσωπο, ποιος είναι αυτός που ξέρει τις σκέψεις και τις αισθήσεις τόσων άλλων ανθρώπων; Που γνωρίζει τα πάντα για τους πάντες; Και γιατί τα αποκαλύπτει σταδιακά όπως τα αποκαλύπτει;

Αν το κείμενο είναι γραμμένο σε 2ο πρόσωπο, τότε ασ’ το, μιλάμε για ακόμα πιο περίεργη κατάσταση. Ποιος είναι αυτός που σου λέει τι κάνεις εσύ; Κάποιος δαίμονας μέσα από το μυαλό σου;

Αν το κείμενο είναι γραμμένο σε 1ο πρόσωπο και σε ενεστώτα χρόνο – στο τώρα – τότε πώς είναι δυνατόν κάποιος να τα αφηγείται λες κι έγιναν πριν; Είναι σαν να μοιραζόμαστε τη συνείδηση του χαρακτήρα εκείνη την ώρα – [...]

Κακάο στις ερημιές

Μέσα Αυγούστου και η καταραμένη ζέστη είναι απερίγραπτη. Η ερημιά απλώνεται ολόγυρά μας σαν πυρωμένη κουβέρτα με κακές σκέψεις στο μυαλό της να μας κουκουλώσει και να μας πνίξει. Οι προμήθειές μας έχουν τελειώσει, το νερό μας φτάνει επίσης στο τέλος του. Και η μηχανή του τρίκυκλου έχει χαλάσει· οι ήλιοι την έψησαν κι αυτήν, μάλλον. Ούτε ο μηχανοσκόπος, γλιστρώντας με σουρεαλιστικό τρόπο μέσα της, δεν μπορούσε να τη φέρει στα συγκαλά της· έβγαζε συριστικούς ήχους σαν παραζαλισμένος.

Καιγόμαστε...

Και οι γάτες από το Μακάο μάς ήπιαν όλο το κακάο... και τώρα δεν έχουμε! Δεν έχουμε άλλο κακάοοοοο!...

*

[Σ.τ.Σ.: Αυτή η αφήγηση δεν είναι πραγματική.]

Μια γενική αντάρα;

Χτες έγραφα ένα άρθρο το οποίο δεν θα εμφανιστεί τώρα στο site μου γιατί έχω κάποια άλλα πράγματα να ανεβάσω πριν από αυτό· όμως με αφορμή το συγκεκριμένο άρθρο παρατήρησα κάτι που έχω ξαναπαρατηρήσει πολλές φορές αλλά ποτέ δεν το έχω πλαισιώσει: Σήμερα δεν μπορείς πια να διακρίνεις τάσεις στη διεθνή φανταστική λογοτεχνία.

Παλιότερα, μπορούσες να διακρίνεις κάποιες τάσεις, είτε καλές είτε κακές – και ακόμα και τώρα μπορείς, κοιτάζοντας προς τα πίσω. Έβλεπες, πχ, τις αντιγραφές του Τόλκιν, έβλεπες το “weird” στοιχείο, έβλεπες διάφορα πράγματα. Αρκετά ήταν αρνητικά, και θυμάμαι που παλιότερα πολλοί ενδιαφέρονταν στο Διαδίκτυο ώστε να διαμαρτυρηθούν, κι ακόμα και να προτείνουν εναλλακτικές.

Σήμερα, προσπαθώ να διακρίνω κάποιες σύγχρονες τάσεις στη διεθνή φανταστική λογοτεχνία και αποτυχαίνω οικτρά. Μοιάζει [...]

Ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να συναντήσεις στον βυθό…

…αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να βουτάς.

Μυστηριακές Οντότητες

Μυστηριακές Οντότητες (8)

Σκελετοκέφαλος αναρχικός που παίζει μποξ με φλεγόμενες γροθιές; Ο Σκέλετορ παλαιστής;

Επιτίθεμαι ή επιτίθομαι

Αυτό ίσως θα έπρεπε να είναι κανονικό άρθρο, όχι ένα απλό blog post, και ίσως να γίνει κάποια στιγμή στο μέλλον. Αλλά, για την ώρα....

Ίσως να έχεις ακούσει ότι το επιτίθομαι είναι λάθος, ότι το σωστό είναι το επιτίθεμαι.

Αυτό είναι το λάθος. Και τα δύο ρήματα είναι σωστά. Απλά το επιτίθεμαι θεωρείται “επισήμως” σωστό, γι’αυτό και ακούγεται ότι είναι και αντικειμενικά σωστό. Η βασική του διαφορά από το επιτίθομαι είναι ότι το επιτίθεμαι είναι αρχαία ελληνική λέξη. Είναι η καθαρή αρχαία ελληνική λέξη: επί + τίθεμαι. Και από αυτή την άποψη, ναι, είναι σωστότερο, γιατί το επιτίθομαι είναι, ουσιαστικά, παραφθορά.

Ή εξέλιξη.

Σκέψου μόνο πόσες αρχαιοελληνικές λέξεις χρησιμοποιούνται σήμερα εξελιγμένες, διαφοροποιημένες, σύγχρονες. Οι λέξεις αλλάζουν, δεν μένουν ίδιες μέσα στους [...]

Η ζέστη της σαύρας

Ψηνόμαστε... Ψηνόμαστε!...

*

Η σαύρα είναι πραγματική, παρεμπιπτόντως. Από βιτρίνα μαγαζιού. Σαν σκύλος στο μέγεθος. Σε τρώει ζωντανό... άμα ξεμαστουρώσει.

Σαύρα λα βιτρινέ.

Να γιατί πρέπει να λατρεύεις τους φανταστικούς κόσμους

Διάφοροι, ανάμεσα στους οποίους και αρκετοί γνωστοί συγγραφείς φαντασίας, θεωρούν ότι το worldbuilding, το να πλάθεις φανταστικούς κόσμους, είναι κάτι το άχρηστο, ίσως και παιδαριώδες. Προσωπικά διαφωνώ. Πιστεύω ότι κι αυτό είναι μια μορφή τέχνης, αν και μια τέχνη που έχει εξελιχτεί τις τελευταίες δεκαετίες, όχι σαν τις άλλες που υπάρχουν από πιο παλιά. Έχω γράψει κι ένα ολόκληρο άρθρο για το θέμα πριν από κάμποσο καιρό (αλλά ακόμα με βρίσκει σύμφωνο).

Παρ’όλ’ αυτά δεν κάθομαι ποτέ να φτιάξω έναν ολόκληρο φανταστικό κόσμο. Σοβαρά. Αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να θυμηθώ ούτε μία φορά που να το έχω κάνει.

Μα τι λες; μπορεί κάποιος να απορήσει. Έχεις παλαβώσει τώρα, στη “γεροντική” σου ηλικία; Το Θρυμματισμένο Σύμπαν από μόνο του είναι τόσοι κόσμοι – χωρίς να υπολογίζει κανείς και τους άλλους!

Κι όμως. Ποτέ [...]

 

Επίσης . . .

Περί Γραφής: Η Χρήση των Παρενθέσεων


Κατά κανόνα, εκείνο που διδάσκεται για τις παρενθέσεις είναι ότι χρησιμοποιούνται για να μπει μέσα στο κείμενο κάτι που είναι περιττό ή επεξηγηματικό. Αυτό, βέβαια, μπορεί να ισχύει σε γενικές γραμμές, όμως δεν είναι η μοναδική χρήση των παρενθέσεων, ειδικά στη λογοτεχνία. Και όχι μόνο στη λογοτεχνία, αλλά εδώ σε αυτήν θα αναφερθώ· αυτή είναι που με ενδιαφέρει. Ορισμένα από όσα γράφω παρακάτω μπορούν ίσως να χρησιμοποιηθούν και σε άλλες μορφές κειμένου – όπως δοκίμιο – όμως δεν είναι βέβαιο ότι πάντα ταιριάζουν· και κάποια άλλα είναι σίγουρο ότι δεν ταιριάζουν σε οτιδήποτε άλλο πέρα από τη λογοτεχνία.

Γενικά, έχω παρατηρήσει ότι όσοι δεν ξέρουν πώς ακριβώς να χρησιμοποιήσουν τις παρενθέσεις κάνουν δύο πράγματα: (α) Δεν τις χρησιμοποιούν καθόλου· (β) τις χρησιμοποιούν όπου τους κατεβαίνει, ακόμα και σε σημεία που δεν μπορείς να φανταστείς γιατί θα ήθελε κάποιος να βάλει παρένθεση! Σημειωτέον ότι αυτό είναι κάτι που έχω προσέξει περισσότερο στην αρθρογραφία παρά στη λογοτεχνία. Ορισμένα δημοσιογραφικά κείμενα είναι στα όρια του τραγελαφικού από άποψη στίξης και σύνταξης.

Ποιος είναι, λοιπόν, ο σωστός τρόπος για να χρησιμοποιείς τις παρενθέσεις – και, ειδικά, στη λογοτεχνία;

Απάντηση: Δεν υπάρχει «σωστός τρόπος». Υπάρχουν, όμως, κάποιες γενικές αρχές για τις παρενθέσεις και διάφορες μέθοδοι, λιγότερο ή περισσότερο πειραματικές.

Τα όσα αναφέρω παρακάτω δεν είναι απόλυτα ούτε εξαντλητικά. Δεν θα μπορούσαν να είναι.

 

Επιλογές Μαρτίου (17/3)


Αγγλικά κόμιξ (ηρωικής) φαντασίας (1955-1984) ● Αφίσες από καλτ ταινίες Sword-and-Sorcery του 1980 ● Γιατί, εν έτει 2020, μιλάμε ακόμα για τον James Bond; ● Ψηφιακό νόμισμα και ομόλογα για τον κορονοϊό. (Καθώς αυξάνεται ο αριθμός των κρουσμάτων ή νεκρών, ο αριθμός των νομισμάτων μειώνεται και η αξία τους αυξάνεται.) ● Τα φίδια σκοτώνουν 137 ανθρώπους καθημερινά· τα κουνούπια, 2740. Οι περισσότεροι άνθρωποι που έχει σκοτώσει ο κορονοϊός μέσα σε μια ημέρα είναι 108, στην Κίνα, στις 10 Φεβρουαρίου. Αν όμως επιμένεις να τον φοβάσαι, μπορείς να φτιάξεις μόνος σου ένα φάρμακο για τα χέρια εναντίον του κορονοϊού. ● Από τον κόσμο της Italo disco του 1980, φανταστικές εικόνες διακοσμούν τα μουσικά άλμπουμ. ● Μια χρονογραμμή της ιστορίας του Twitter μέχρι σήμερα. ● Computer Show: Η πρώτη εκπομπή στην Ελλάδα για υπολογιστές (Αντώνης Λεκόπουλος, 1991) ανέβηκε στο Youtube. ● Από τον Οιδίποδα στον Στίβεν Κινγκ: εικόνες επιδημίας στη λογοτεχνία. ● Here Be Monsters: Οι εικονογραφήσεις του Richard Doyle για το Jack and the Giants.

 

Περί Γραφής: Επιτίθεμαι ή Επιτίθομαι;


Πριν από κάποιο καιρό (αλλά όχι και πολύ παλιά· μέσα στον προηγούμενο χρόνο) είχα γράψει ένα κείμενο στα Σκιώδη Παραλειπόμενα σχετικά με το επιτίθεμαι και το επιτίθομαι. Ήταν αρκετά προχειρογραμμένο, όπως όλα τα κείμενα εκεί, γιατί, εντάξει, ένα post για blog είναι, όχι κάτι για να σπαταλήσω πολύ χρόνο σ’αυτό. Όμως από τότε υποπτευόμουν ότι το συγκεκριμένο κείμενο έπρεπε να ήταν κανονικό άρθρο, και είχα ήδη αποφασίσει ότι στο μέλλον μπορεί να γίνονταν αυτό.

Τώρα φτάσαμε στο μέλλον.

Υπάρχει ένα θέμα στη νέα ελληνική γλώσσα σχετικά με το αν το ρήμα επιτίθομαι είναι σωστό, και γενικά θεωρείται πως δεν είναι σωστό, πως το σωστό είναι το επιτίθεμαι. Αντικειμενικά, μπορείς να πεις ότι όντως αυτό είναι το σωστό επειδή είναι και το παλαιότερο. Πρακτικά, όμως, το επιτίθεμαι δημιουργεί πολλά προβλήματα, ειδικά στους παρελθοντικούς χρόνους.